سخن روز
	فرهنگ صحیح انتظار فرهنگ صحیح انتظار وجود دو تصویر منفی و مثبت از فرهنگ انتظار رئیس مؤسسه رواق حکمت با اشاره به وجود دو تصویر منفی و مثبت از فرهنگ انتظار، اصلاح تفکر دینی را ضرورتی برای زمینه‌سازی ظهور اعلام کرد و گفت: خرافات توسط افراد جاهل به حقایق اسلامی و عده‌ای ترویج می‌شود که منافع مادی خود را در توسعه این افکار می‌بینند. آیت الله مهدی هادوی تهرانی رئیس مؤسسه رواق حکمت در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اینکه دو تصویر منفی و مثبت از فرهنگ انتظار وجود دارد، گفت: در تصویر منفی فرد منتظر کار خاصی انجام نمی دهد؛ بلکه تنها انتظار رخداد اتفاقی را می کشد، به استناد برخی روایات که مربوط به شرایط خاصی بوده که ائمه آنها را در رابطه با شرایط و افراد خاصی گفته اند این تصور برای عده ای به وجود آمده است... ادامه سخن روز همدلی مسئولان برای تحقق شعار امسال ضروری است همدلی مسئولان برای تحقق شعار امسال ضروری است رئیس مؤسسه رواق حکمت با تأکید بر ضرورت همدلی و هماهنگی میان مسئولان کشور به منظور تحقق اهداف شعار "همت مضاعف؛ کار مضاعف" گفت: برای دستیابی به اهداف این شعار باید مصالح ملی را به مصالح جناحی ترجیح داد. حضرت آیت الله مهدی هادوی تهرانی (دامت برکاته) رئیس مؤسسه رواق حکمت در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: در رابطه با شعار و یا نامی که هرسال توسط مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) انتخاب و عنوان می شود باید گفت که این شعار یک شعار ملی است و باید توسط تمام آحاد مردم و مسئولین مورد توجه قرار گرفته و محور تمام فعالیتها باشد. وی افزود: مسئله همت و کار مضاعف که امسال مقام معظم رهبری به آن اشاره کردند به دلیل شرایطی است که کشور در آن قرار دارد. چرا که برای رسیدن به آرمانهای جمهوری اسلامی ایران باید همت و فعالیت و کار ملی افزایش یاد، در واقع چند برابر شود و این شعار بیانگر همین است... ادامه سخن روز چگونه امام خمینی (ره) امام شد که دیگران که هم درس و هم بحث وی بودند، نشدند؟ چگونه امام خمینی (ره) امام شد که دیگران که هم درس و هم بحث وی بودند، نشدند؟ روز دوازده بهمن سال 57 روزي بود كه همه مردم ايران در انتظار ورود حضرت امام رضوان الله عليه به ايران بودند. چشمهاي زيادي گريان بود و ‌دستهاي زيادي به آسمان بلند بود، براي اينكه ايشان به سلامت به ايران برسد. خطرات فراواني احتمال داده مي شد كه ايشان از آنها تحذير مي شد ایشان با صلابت آن اقدام بزرگ را انجام دادند و روز دوازدهم بهمن ماه وارد ايران شدند. همه مردم ايران آن روز منتظر ورود ايشان بودند و همه جهان منتظر بود تا ببينيد اين مرد وقتي به ايران خواهد آمد چه خواهد كرد. امام (ره) يك طلبه ای مثل من و شما و درس خوانده همين حوزه ها بود. امام (ره) چه كرد كه امام شد و خیلی از کسانی كه در كنار امام بودند، هم درس،هم دوره و هم كلاس ایشان بودند نشدند آنچه كه امام شد. آيا براي امام يك امكانات ويژه در نظر گرفته شده بود؟ آيا آن روزگار كه در حوزه اراك درس مي خواند، امكانات خاصي در اختيار ایشان قرار داده بودند كه ديگران از آن محروم بودند؟ آيا وقتي که امام همراه مرحوم شيخ عبدالكريم حائري (رضوان الله عليه) به قم هجرت كردند، امكانات ويژه اي به امام دادند كه امام، امام شد و ديگران به مقام امام نرسیدند... ادامه سخن روز 12 بهمن ماه سال 57، آغاز فصل تازه ای برای جهان اسلام 12 بهمن ماه سال 57، آغاز فصل تازه ای برای جهان اسلام دقایقی پیش از این در سال 57 حضرت امام خمینی رضوان الله تعالی علیه قدم به خاک این مملکت گذاشتند. با ورود آن بزرگوار به این سرزمین فصل تازه ای برای جهان اسلام آغاز شد. اسلام، عزت و عظمت دوباره ای پیدا کرد و تجدید حیاتی در جهان اسلام رخ داد و روحانیت به منزلت و مقامی دست پیدا کرد که امروز حوزه علمیه قم بعد از گذشت 30 سال هنوز هم بزرگترین حوزه دینی جهان است. انتظار جهان در فهم بهتر اسلام امروز در این حوزه هزاران طلبه، هزاران دانش پژوه در رشته های مختلف علوم اسلامی مشغول به تحصیل هستند. امروز جهان منتظر آشنایی بیشتر، فهم بهتر نسبت به اسلام است. امروز سر آغاز فصل تازه ای است در حیات اسلام و امام رضوان الله تعالی علیه به روحانیت عزت و عظمت مجددی داد... ادامه سخن روز انتخاب رهبر و «شبهه‏ى دور» انتخاب رهبر و «شبهه‏ى دور» همچنان كه گذشت در شيوه‏ى انتخاب غير مستقيم مردم خبرگان را به عنوان وكيل و نايب خود انتخاب مى‏كنند و آنها رهبر را از ميان فقهاى واجد شرايط تعيين مى نمايند. در اصل يك‏ صدو هشتم قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران تعيين قانون مربوط به شرايط خبرگان رهبرى و كيفيت انتخاب آنها به فقهاى اولين شوراى نگهبان و از آن پس به خود مجلس خبرگان سپرده شده است. از سوى ديگر، شوراى نگهبان بنابر اصل نودونهم قانون اساسى نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبرى، رياست جمهورى، مجلس شوراى اسلامى و مراجعه به آراى عمومى و همه پرسى را بر عهده دارد. اين نظارت هنگامى تحقق پيدا مى‏كند كه وجود شرايط معتبر در قانون در نامزدهاى اين انتخابات و كيفيت برگزارى آن مورد تأييد قرار گيرد. چنين نظارتى را «نظارت استصوابى» مى گويند و در مقابل آن نظارتى قرار مى گيرد كه در آن ناظر تنها از امور اطلاع دارد، و هيچ‏گونه حق ردّ يا ابطال را واجد نيست كه به چنين نظارتى، «نظارت استطلاعى» گفته مى شود... ادامه سخن روز انتخاب ولىّ فقيه انتخاب ولىّ فقيه براى انتخاب فقيهى كه حائز شرايط رهبرى است، دو راه وجود دارد: 1. انتخاب مستقيم: در اين شيوه فقهايى كه خود را حائز شرايط مى دانند، يا ديگران آنها را واجد اين ويژگى ها مى شمارند، براى انتخاب ثبت نام مى كنند. سپس گروهى كارشناس وجود شرايط لازم براى رهبرى را در اين افراد مورد تأييد قرار مى دهند و آنگاه مردم از ميان آنها يكى را انتخاب مى كنند. 2. انتخاب غير مستقيم: در اين روش مردم گروهى كارشناس را بر مى گزينند تا به عنوان وكيل از سوى آنها شخصى را كه واجد شرايط رهبرى است به ولايت امر انتخاب كنند. ملاحظه مى شود كه در هر دو راه وجود گروهى كارشناس كه تحقق شرايط رهبرى را مورد تأييد قرار دهند، ضرورى است، زيرا «فقاهت» يك تخصّص است و تنها وجود متخصصان مى توانند چنين امرى را در يك شخص، مورد تأييد قرار دهند. از اين‏رو، اگر كسى ادعاى پزشكى كند، اين پزشكان هستند كه مى توانند صحت و سقم اين امر را تشخيص دهند... ادامه سخن روز مردم و ولايت فقيه مردم و ولايت فقيه هر چند برخى كوشيده اند نظريات گوناگونى از علماى اسلام پيرامون مسئله‏ى حكومت اسلامى، ارائه دهند و اين تصوّر را ايجاد كنند كه «نظريه‏ى ولايت فقيه» يكى از چند نظريه‏ى موجود در اين باب است كه خود به دو شاخه‏ى كوچكتر: «نظريه‏ى انتصاب» و «نظريه‏ى انتخاب» تقسيم مى شود، ولى آنچه از سخنان فقيهان بر جسته‏ى گذشته تا حال نقل شد، به خوبى نشان مى دهد كه تنها نظريه‏ى پذيرفته شده در ميان آنها، «نظريه‏ى انتصاب فقيه، به عنوان ولى و زمامدار» بوده و هست و اگر نظريات ديگرى در اين زمينه ابراز شده، مربوط به چند دهه‏ى اخير تاريخ انديشه‏ى شيعى و بيشتر از سوى كسانى بوده است كه از نام‏آوران صحنه‏ى فقاهت محسوب نمى شده اند.(1) ادلّه اى كه گذشت، همگى حكايت از انتصاب فقيه به عنوان ولى دارد و هيچ فقيه آگاه از ضوابط اجتهاد، در اين مطلب ترديدى ندارد... ادامه سخن روز انتظار، نقطه سبز و عامل رويش و نشاط انتظار، نقطه سبز و عامل رويش و نشاط بازتاب انديشه انتظار در حج ‌در گفت و گو با آيت‌الله مهدي هادوي تهراني استاد مهدي هادوي تهراني از استادان برجسته حوزه و دانشگاه است. بهره‌مندي از محضر استادان برجسته‌اي چون آيت الله سيد كاظم حائري و آيت الله جوادي آملي، تربيت شاگردان فراوان در عرصه‌هاي فقه و اصول، نوآوري‌ها و انديشه‌هاي نو پيدا در عرصه‌هاي مختلف علمي، نگارش كتب و مقالات فراوان در عرصه‌هاي فقهي، اصول، كلام ، تفسير و فلسفه و... همه و همه بخشي از كارنامه درخشان علمي ايشان است. وي رئيس هيئت علمي بعثه مقام معظم رهبري است. حضور ايشان در حج امسال، فرصت مغتنمي بود كه پاي سخنان ايشان در مقوله «حج و انتظار» بنشينيم. جناب استاد هادوي ضمن سپاس از اينكه وقت شريفتان را در اختيار ما گذاشتيد، چنانچه ممكن است در آغاز مختصري درباره انديشه انتظار و مهدويت توضيح بفرماييد... ادامه سخن روز حج و مهم ترين مشخّصه حاجى بعد از انجام مناسك حج و مهم ترين مشخّصه حاجى بعد از انجام مناسك حج، در واقع دعوتى است از سوى خداوند كه دعوت كننده آن حضرت ابراهيم (عليه السلام) است (1). حج، يك مجموعه است كه در دو مرحله عمره و حج طى مى شود. البته ميزان بهره گيرى از اين دو مرحله، بستگى به ميزان ظرفيت وجودى و تلاش هركس دارد. نخستين نكته در اين ايام، به تعبير روايات، اين است كه همه آمرزيده خواهند شد و به منزله كسى خواهند بود كه از مادر زاده شده است. بنابراين، حج يك تولّد دوباره است، امّا نه مانند كودكى كه بى خبر از اطراف خود است، بلكه همانند انسانى است که با كوله بارى از تجربيات گذشته بدنبال فرصتى دوباره براى حيات معنوى است؛ حياتى كه مى تواند تضمين كننده سعادت واقعى او باشد. برای محقق نمودن تولد دوباره، در حج، بايد مفاهيمى را تمرين كنيم و با برخى از معارف ارتباط نزديكترى پيدا كنيم. اگر معارفى را كه در حج به دست مى آوريم، حفظ و تثبيت كنيم، به تولّدى نو و ارزشمند دست خواهيم يافت... ادامه سخن روز اسلام و آزادى اسلام و آزادى آزادى در معانى مختلفى مانند اختيار، رهايى از غرايز و وارستگى به كار رفته است، ولى آنچه محور بحث آزادى در سياست محسوب مى شود، آزادى مدنى، يا اجتماعى است. سؤال اصلى در باب آزادى اجتماعى اين است كه دولت يا قانون تا چه حد مى تواند محدود كننده ى آزادى هاى فردى باشد؟ آزادى مدنى: افراط و تفريط گروهى در پاسخ به سؤال مزبور راه افراط را پى گرفته و هر گونه محدوديّت براى انسان را موجب بدبختى و بیچارگى دانسته اند. جان استوارت ميل مى گويد: «جامعه‏اى كه به صورتى آزادى را محدود كند، افرادى كم عقل، كم جرأت و به طور خلاصه كم استعداد به بار مى آورد.»(1) روسو مى گويد: «كسى كه از آزادى صرف نظر كند از مقام آدميّت، از حقوق و حتّى از وظايف بشريّت صرف نظر نموده است و هيچ چيزى نمى تواند اين خسارت را جبران كند.»(2)... ادامه سخن روز ولايت مطلقه‏ى فقيه و حكومت مطلقه عنوان: ولايت مطلقه‏ى فقيه و حكومت مطلقه از آنچه در بحث گذشته آمد، آشكار شد كه «فقيه» در اعمال ولايت محدود به حدودى است و هر چند مى تواند در هر زمينه و نسبت به هر كس حكم صادر كند، ولى در صدور اين حكم مى بايد مصلحت، تزاحم و نظام هاى اسلامى را در نظر گيرد. پس «ولايت مطلقه‏ى فقيه» يك اصطلاح خاصّ فقهى است كه به حوزه‏ى اعمال ولايت و كسانى كه تحت ولايت قرار دارند (مولّى عليهم) نظر دارد و محدوديت در اين زمينه ها را انكار مى كند، ولى اين مصطلح هرگز به معناى نفى هرگونه محدوديت و ضابطه اى دراعمال ولايت از سوى فقيه نيست و هيچ فقيهى از آن، اين معنا را اراده نكرده است، بلكه اعتقادات ما چنين چيزى را نسبت به امامان معصوم (عليهم السلام) نيز نمى پذيرد كه آن بزرگواران بدون هيچ ضابطه و ميزان و ملاكى مى توانستند حكم كنند. از اين بالاتر عدليه اعتقاد دارند: خداوند نيز به گزاف و بدون ضابطه، حكم نمى كند. پس چگونه ممكن است فقيه بتواند بدون هيچ معيارى تنها به ميل و اراده‏ى خويش در هر زمينه نسبت به هر كسى حكم كند؟!! ادامه سخن روز ولایت علیه ولایت ولایت علیه ولایت 1. هیچکس ولایتی بر دیگری ندارد، مگر خداوند متعال که خالق همه چیز و ولی همه کس است. (1) 2. خداوند عزوجل منشأ ولایت است و سایر ولایت ها از او نشأت می گیرد. 3. خداوند به معصومان (علیهم السلام) ولایت داده است (2) و آنها در عصر غیبت به فقیه عادل دارای کفایت ولایت داده اند. (3) 4. «ولایت فقیه» در طول ولایت معصومان (ع) است. همان گونه که ولایت معصومان (ع) در طول ولایت خداوند متعال است. (4) 5. «ولایت» به معنای ریاست و زعامت است و «ولیّ» حق تصرف در امور کسانی که بر آن ها ولایت دارد، را داراست. (5)... ادامه سخن روز جایگاه «تنفیذ» در ساختار جمهوری اسلامی جایگاه «تنفیذ» در ساختار جمهوری اسلامی یکم: قانون اساسی به منزله یک منشور ملی جایگاه و وظایف نهادهای حکومتی و مردم را تعیین می کند. این مجموعه شامل دو گونه از قوانین می باشد: أ. قوانین ثابت و جهان شمول که در تمام شرایط به شکلی یکسان تحقق می یابند. ب. قوانین متغیر و موقعیتی که تابع شرایط خاص ایران در روزگار معاصر می باشند. این مجموعه مشروعیت خود را از امضای رهبری نسبت به آن به دست می آورد و پس از آن بر همگان، از جمله رهبری، رعایت آن لازم است و مادامی که تغییری در آن، به شیوه ای مشروع و قانونی، رخ نداده، به اعتبار خود باقی است. دوم: در قانون اساسی «رهبری» دارای دو بعد است: ادامه سخن روز دعاء برای شفا، شامل توسل به امام کاظم (ع) از حضرت آیت الله العظمی بهجت دعاء برای شفا، شامل توسل به امام کاظم (ع) از حضرت آیت الله العظمی بهجت در نهم آبان سال 1365 هجری شمسی، مصادف با 26 صفر المظفر 1407 هجری قمری، در حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها، حضرت آیت الله العظمی بهجت (رضوان الله علیه) برای شفای دخترم این دعا را به بنده آموختند: « اللَّهُمَّ اشْفِها بِشِفَائِكَ وَ دَاوِها بِدَوَائِكَ وَ عَافِها بِعَافیَتِک» را سه بار تکرار می کنید و سپس می گویید: «بالامام الکاظم (علیه السلام) فَإِنِّها أمتک وَ بِنتُ عَبْدِكَ» این دعا موجب شفای دخترم شد. 26/4/88 25 رجب المجرب 1430 سالروز شهادت امام کاظم (ع) ادامه سخن روز معنای ولایت و کارکردهای اجتماعی و سیاسی معنای ولایت و کارکردهای اجتماعی و سیاسی امامت در مکتب پیروان اهل بیت به دو معناست. نخست به معنای مقام و جایگاه معنوی است که از این لحاظ شبیه مقام نبوت است و به اعتبار این جایگاه شخص امام از علم الهی و عصمت برخوردار است. البته در برخی تعابیر از این معنا به کلمه ولایت هم تعبیر می شود. معنای دیگر امامت، رهبری سیاسی و اجتماعی جامعه اسلامی است که این معنای امامت در بین همه مذاهب اسلامی شناخته شده است. آنچه شیعه به آن اعتقاد دارد این است که مادامی که شخص امام به معنای اول (یعنی دارای علم الهی و عصمت) در جامعه وجود دارد، امامت به معنای دوم (رهبری سیاسی و اجتماعی جامعه) از آن اوست و ولایت علی بن ابی طالب(ع) هم بر پایه همین اعتقاد است که توسط رسول خاتم(ص) در روز غدیر مطرح می شود. در واقع با وجود علی بن ابی طالب (ع) نوبت به امامت فرد دیگری نمی رسد. در بحث ولایت یا جایگاه خاص معصومین که امتداد وجودی پیامبر(ص) است و آن علمی را که نبی خاتم(ص) از طریق وحی ... ادامه سخن روز سال اصلاح الگوی مصرف سال اصلاح الگوی مصرف مقام معظم رهبری حضرت آیت الله العظمی خامنه ای مدظله العالی امسال را «سال اصلاح الگوی مصرف» نام گذاری کردند. این مطلب هر چند ناظر به مسئله مصرف است ولی این بحث در یک فضای گسترده تری قابل طرح است. در فرهنگ اسلامی مفاهیمی چون «اسراف»، «کفران» و «اتراف»، ناظر به این مسئله است. ایشان به مفهوم کفران اشاره کردند که اگر انسان از نعمت ها درست استفاده نکنند کفران نعمت تلقی می شود. اتراف یعنی آنچه که در اختیارمان هست آن گونه که باید استفاده کنیم استفاده نمی کنیم؛ در واقع صرف تجملات و مسائل غیر ضروری می شود. در اصطلاح امروزی از مجموعه این مفاهیم تعبیر به افزایش بهره وری می کنیم که یک اصطلاح علمی در اقتصاد و توسعه است. در واقع ما می توانیم همین مفاهیمی که در فرهنگ اسلامی به تعابیر گوناگونی در ابواب مختلف به کار رفته است تحت عنوان «افزایش بهره وری» جمع کنیم... ادامه سخن روز پويايى اجتهاد از ديدگاه استاد شهيد مرتضى مطهرى پويايى اجتهاد از ديدگاه استاد شهيد مرتضى مطهرى اجتهاد شيعى، درخت تناورى است كه به دست باغبان بزرگ اسلام رسول ختمى مرتبت صلى الله عليه وآله غرس شد و با همت نگاهبانان بزرگ دين، امامان معصوم‏عليهم السلام اين نهال رشد كرد و با خون دل و خون شهداى اهل بيت و اصحاب ايشان و شاگردانشان و فقهاى اين مكتب آبيارى شد و امروز به عنوان ميراثى گرانسنگ به دست ما رسيد... ادامه سخن روز عناصر عدالت اقتصادى عناصر عدالت اقتصادى بايد توجه داشت تمامى نظام هاى اقتصادى هدف خود را عدالت مى‏دانند، ولى در تفسير آن با يكديگر اختلافات اساسى دارند. از اين رو، آنچه اهميت دارد بيان عناصر دخيل در عدالت از ديدگاه يك نظام اقتصادى است. اسلام، عدالت اقتصادى را قائم به دوعنصر مى‏داند: 1. رفاه عمومى 2. تعديل ثروت(1). رفاه عمومى مراد از رفاه عمومى اين است كه وضعيت اقتصادى جامعه‏ى اسلامى به نحوى باشد كه تمامى آحاد جامعه از امكانات زندگى در تمام زمينه‏ها )بهداشت ودرمان، آموزش وپرورش، مسكن، پوشاك، خوراك و ...( در حدّ متوسط برخوردار باشند. اين مفهوم از «رفاه عمومى» مستلزم «رفع فقر» از جامعه نيز هست. بنابراين، نيازى به طرح اين امر به عنوان هدفى مستقل از اهداف اقتصادى، يا عاملى جداگانه از عوامل عدالت اقتصادى نمى‏باشد. در اينجا سزاوار است قبل از پرداختن به مسأله‏ى «رفاه عمومى» ديدگاه اسلام را در باب «فقر وغنا» به اختصار بازگو كنيم. ادامه سخن روز عدالت اقتصادى عدالت اقتصادى اسلام عدالت را به عنوان هدف ارسال رُسل وانزالِ كُتُب معرفى مى‏كند. خداوند متعال در قرآن كريم مى‏فرمايد: «لقد ارسلنا رسلنا بالبيّنات و انزلنا معهم الكتاب و الميزان ليقوم الناس بالقسط»؛ به راستى ]ما[ پيامران خود را با دلايل آشكار روانه كرديم وبا آنها كتاب وترازو را فرود آورديم تا مردم به انصاف وعدل برخيزند(1). در اين آيه شريفه هدف از ارسال پيامبران وانزال كتاب وميزان، اقامه قسط وعدل در حيات فردى واجتماعى انسان‏ها معرفى شده است. بنابر اين، آيه مزبور عدالت اجتماعى را به شكل كلى ودر تمام زمينه‏ها، از جمله اقتصاد، به عنوان هدف براى برنامه‏ها ودستورات پيامبران مطرح مى‏كند. «انّ اللّه يأمر بالعدل و الاحسان و ايتآى ذي القربى و ينهى عن الفحشاء و المنكر و البغي»؛ در حقيقت، خدا به عدل ودادگرى ونيكوكارى وبخشش به خويشاوندان فرمان مى‏دهد واز كار زشت وناپسند وستم باز مى‏دارد(2)... ادامه سخن روز حقوق اقتصادى حقوق اقتصادى مجموعه‏ى قوانين برخاسته از نظام و سازوكار اقتصادى «حقوق اقتصادى» را تشكيل مى دهد. قسمتى از اين حقوق به جهت وابستگى به «نظام اقتصادى» ثابت و جهان‏شمول و بخشى ديگر به دليل ارتباط با «سازوكار اقتصادى» متحوّل ومتغيّرند. هر چند در عالم ثبوت اين مكتب و نظام اقتصادى آن بوده كه «حقوق ثابت اقتصادى» را در پى داشته است، ولى در عالم اثبات اين «حقوق ثابت اقتصادى» هستند كه نهادها و شكل ارتباط آنها را در نظام اقتصادى اسلام ترسيم مى نمايند. از اين رو، براى دستيابى به «نظام اقتصادى اسلام» بايد به حقوق ثابت اقتصادى توجه كرد. اين امر به نوبه‏ى خود تفكيك بين حقوق ثابت ومتغير را طلب مى كند. علم اقتصاد (Economics) واژه ى «اقتصاد» در زبان عربى به معناى «ميانه روى واعتدال» به كار مى‏رود. در اين آيات شاهد همين استعمال هستيم:... ادامه سخن روز كشف عناصر دينى كشف عناصر دينى گنجينه‏ى معارف اسلامى مملو از گوهرهاى گرانقدر در زمينه هاى گوناگون حيات بشر است، كه با داشتن سؤال مناسب و مراجعه به آن در پرتو روش‏هايى كه معصومان‏عليهم السلام بنيان‏گذارى كرده و در طول سده‏ها توسط شاگردان و اصحاب و فقيهان حفظ و پالايش و رشد يافته‏اند، مى‏توان پاسخ مناسب را يافت. پس مراجعه به نصوص دينى (كتاب و سنت) و بهره‏گيرى از شيوه‏ى فقه سنتى راه اصلى دستيابى به عناصر دينى است. از سوى ديگر، عقل نيز مى‏تواند برخى از عناصر را كشف كند كه بايد با مراجعه صحيح به آن در حوزه‏ى مورد پذيرش شرع به استخراج چنين عناصرى پرداخت. افزون بر اين، روابط ثبوتى بين جهان‏بينى و فلسفه، فلسفه و مكتب، مكتب و نظام، فلسفه و نظام... مى‏تواند راه‏هاى غير مستقيمى را براى دستيابى به عناصر دينى پيش پاى ما بگذارد. به اين معنا كه از طريق يك عنصر مربوط به جهان‏بينى به كشف عنصرى مثلاً در حوزه‏ى فلسفه‏ى اقتصادى اسلام نائل شويم. يا از راه برخى عناصر در فلسفه‏ى اقتصادى اسلام،برخى عناصر مكتب اقتصادى اسلام را كشف كنيم. با اين وصف دو راه: مستقيم و غيرمستقيم، براى كشف عناصر دينى وجود دارد و راه مستقيم خود به دو شيوه: مراجعه به نصوص دينى با بهره‏گيرى از شيوه‏ى فقه سنّتى، و مراجعه به عقل، قابل تحقق است. ادامه سخن روز ضوابط شرعي اشتغال بانوان ضوابط شرعي اشتغال بانوان مهدي هادوي تهراني از مباحثي كه مدتي است به طور گسترده مورد توجه قرار گرفته است حقوق بانوان و تلاش براي دستيابي آنان به امكانات و زمينه‏هاي فعاليت‏هاي اجتماعي و حضور در صحنه‏هاي مختلف به صورت فراگير است. مكتب گرانقدر اسلام با توجه كامل به خصوصيات خاص جسمي و روحي بانوان و عنايت به مهم‏ترين شاخصه و وظيفه بانوان كه رشد و پرورش بشر است چهارچوب‏هايي را براي اشتغال بانوان ترسيم كرده است، مقاله زير تحقيقي است در باره ديدگاه اسلام در زمينه اشتغال بانوان كه تقديم خوانندگان مي‏شود. جواز اشتغال بانوان در ابتدا بايد به اين پرسش پاسخ داد: آيا اسلام اشتغال و فعاليت اقتصادي را تنها براي مردان جايز مي‏شمارد و به كلي زنان را از اين صحنه خارج مي‏سازد؟ بدون شك جواب منفي است. ما نه تنها دليلي برچنين منعي در اسلام نداريم، بلكه شواهد و ادله فراواني برخلاف آن مي‏توانيم بيابيم، كه به چند مورد آن اشاره مي‏شود: الف) حق مالكيت زنان بر اموال‏شان خداوند متعال در قرآن كريم مي‏فرمايد: للرجالِ نصيبٌ ممّا اكتسبوا و للنساء نصيبٌ ممّا اكْتَسَبْنَ .1 : براي مردان و زنان از آن چه كسب كرده‏اند، بهره‏اي است. يعني همان‏گونه كه مردان اگر چيزي تحصيل كنند، مالك آن مي‏شوند، زنان نيز اگر مالي به‏دست آورند، مالك آن خواهند بود. اين بيان، افزون بر پذيرش حق مالكيت براي زنان ـ كه تا قرون اخير مورد انكار برخي قوانين غربي بود ـ 2 جواز اشتغال و اجازه كار براي آنان را همانند مردان اثبات مي‏كند؛ زيرا در اين آيه كريمه، حلال بودن اكتساب ـ يعني تحصيل درآمد ـ مفروض گرفته شده و سپس پيرامون مالكيتِ درآمدِ حاصل از آن، اظهار نظر شده است. ب) تشويق زنان و مردان به فعاليت اقتصادي در اسلام، نه تنها فعاليت اقتصادي جايز شمرده شده و به زنان و مردان براي اكتساب مال و تحصيل درآمد، اجازه داده شده است، بلكه همگان به اين امر دعوت و به حضور فعال در صحنه اقتصاد تشويق شده‏اند. آياتي از قرآن كريم كه ابتغاي از فضل خدا و جست‏وجو و طلب آن را بيان كرده و مردم را به آن فرا خوانده است، 3 مانند وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ الله 4 (از فضل خدا جويا شويد) يا مردم را دعوت به آباداني زمين كرده است: هو أنْشَأكُمْ مِن الأرضِ واسْتَعْمَرَكُم فيها5 (او شما را از زمين پديد آورد و براي آباد ساختن آن برگماشت)6 نمونه‏هايي از اين تشويق و ترغيب هستند. در هيچ‏يك از اين موارد، خصوصِ مردان مخاطب نيستند، بلكه مجموعه مسلمانان يا انسان‏ها مورد توجه قرار گرفته‏اند، و همگي به طلب فضل‏الهي، كه تحصيل درآمد يكي از مصاديق آن است، دعوت شده‏اند. بي‏شك، كار، يكي از مهم‏ترين مجاري كسب مال محسوب مي‏شود و اسلام نيز به آن توجه خاص كرده است. پس اگر مردان و زنان به فعاليت اقتصادي دعوت شده و كار از مصاديق بارز اين امر محسوب مي‏شود، مي‏توان گفت: مردان و زنان به كار و اشتغال تشويق شده‏اند و نه تنها اشتغال براي زنان ممنوع نشده، بلكه امري مورد تشويق و ترغيب قلمداد شده است. ادامه سخن روز امی بودن پیامبر امی بودن پیامبر در پاسخ به این سؤال که چگونه ممکن است پیامبری که به همۀ رموز جهان آگاه بوده است، امی باشد؟ لازم است چند مطلب مورد بحث و بررسی قرار گیرد: 1. معنای "امی" بودن پیامبر (ص) چیست؟ 2. اگر أمی بودن به معنای کسی است که سواد خواندن و نوشتن ندارد، این چگونه با پیامبری که جهان هستی را می خواند و به رموز جهان آگاه بود سازگار است؟ در پاسخ بخش اول باید بگوئیم امی به کسی گفته می شود که خواندن و نوشتن را نیاموخته باشد(1). به پیامبر اکرم (ص) نیز از آن جهت امی می گویند که خواندن و نوشتن را از کسی نیاموخته بود.(2) امی بودن پیامبر اسلام (ص) از نظر تاریخی مسئله ای روشن و قطعی است، چرا که تاریخ گواه است بر این که آن حضرت چه قبل و چه بعد از مبعوث شدن به رسالت، نزد هیچ معلم و استادی خواندن و نوشتن را نیاموخته بود، زیرا از یک سو بیشتر مردم سرزمین حجاز در زمان پیامبر (ص) مردمی عامی بوده و خواندن و نوشتن را نمی دانستند و از سوی دیگر تعلیم و تعلم به عنوان یک صنعت و حرفه در میان آنان جایگاهی نداشت. از این رو تنها تعداد اندکی در میان آنها از این هنر برخوردار بوده، به طوری که تعداد آنان تنها هفده نفر ثبت شده است. بنابراین، اگر پیامبر اسلام (ص) در آن جامعه خواندن و نوشتن را پیش کسی آموخته بود، یقیناً این مسئله در میان مردم شهرت پیدا می کرد.(3)... ادامه سخن روز كيفيت ارتباط معارف بشرى كيفيت ارتباط معارف بشرى در نظريه ى قبض و بسط، دو گونه ارتباط ميان معارف بشرى مطرح است: 1. ارتباط روش شناختى (متديك) 2. ارتباط دانش‏هاى پسين با پيشين. براى ارزيابى اين امر بايد به بررسى هر يك از اين دو گونه ارتباط، به صورت جداگانه، بپرازيم: 1 . ارتباط روش شناختى. در اين قسم به دو مطلب اشاره شد: أ. اگر چند دانش داراى روش يكسان باشند و آن روش مورد مناقشه قرار گيرد، همه ى آن دانش ها مورد ترديد واقع مى شوند، مثلاً: مناقشه در روش تجربى سبب ترديد در معارفى مى‏گردد كه با اين روش به دست مى‏آيند. ب . وقتى در يكى از علومِ هم‏روش خطايى كشف شود، خواهيم دانست كه در روش آن علم كه ما را به آن گزاره رسانده، خطايى بوده است. به دنبال آن در همه‏ى آن علومِ هم‏روش ترديد به وجود خواهد آمد... ادامه سخن روز سی امین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، فرصت ها و چالش ها برای حوزه علمیه سی امین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، فرصت ها و چالش ها برای حوزه علمیه روز دوازده بهمن، روز ورود حضرت امام ـ رضوان الله علیه ـ به کشور ایران، سرآغاز فصل تازه ای برای تحولات مختلف در سراسر جهان بود. سی سال پیش در چنین روزی حضرت امام ـ رضوان الله علیه ـ بعد از سال ها تبعید وارد این سرزمین شدند و فصل تازه ای از تاریخ اسلام، تاریخ جهان و تاریخ ایران آغاز شد و فرصت های تازه ای برای دین، دین داری، مفاهیم معنوی، اسلام، تشیع و به صورت خاص روحانیت فراهم آمد. توجه به دین، احیای مجدد اسلام، توجه مجدد به تشیع و احیای تفکر شیعی در سراسر جهان از آثاری بود که حرکت انقلاب اسلامی در سطح دنیا ایجاد کرد؛ به گونه ای که حتی منکران و مخالفان این حرکت ناچار شدند به این واقعیت اعتراف کنند. فرصت هایی که امروز بعد از سی سال آثار و نتایج آن را تا حدی که برای ما محسوس و مفهوم است، در جای جای عالم مشاهده می کنیم، موقعیتی که مفاهیم وارد شده در متون الهی، تاریخ و تمدن دینی را دوباره احیا کرد و ما بخش های وسیعی از آنچه را که در گذشته ی تاریخ شنیده بودیم، به چشم دیدیم. ادامه سخن روز بشرى بودن معرفت بشرى بودن معرفت در ركن اول نظريه ى قبض و بسط بر تفاوت دين و معرفت دينى تأكيد شده كه امرى صحيح است و در ركن دوم معرفت دينى نوعى معرفت بشرى شمرده شده است. در تعابير نظريه براى «بشرى بودن معرفت» دو معنا وجود دارد: الف - معرفتى كه براى بشر حاصل مى شود. اين معنا جاى سخن ندارد، زيرا آنچه در جوى مى رود، آب است! ب - معرفتى كه خصوصيات بشرى دارد. در بسيارى از تعابير نظريه، اين معنا اراده شده است. به طور مثال به اين عبارت توجه كنيد: «وقتى گفته مى شود معرفتى بشرى است، غرض اين است كه اوصافى كه بشر دارد به آن معرفت ريزش كرده است، نه فقط وصف عاقل بودن او ... (1)»... ادامه سخن روز ثبات و تغير در احكام الهى ثبات و تغير در احكام الهى يكى از مبانى پذيرفته شده در برداشت از قرآن كريم ثبات احكام مستفاد از آن است. باور عمومى فقيهان مسلمان بر اين بوده و هست كه احكام شرعى بيان شده از سوى قرآن احكامى ثابت و غير متغيرند كه اختصاص به موقعيتى خاص ندارند. يعنى از جهان شمولى كامل برخوردارند. در حاشيه اين باور، نكته‏اى از نظر آنان مخفى نمانده و آن وجود برخى احكام متغير و موقعيتى در شريعت است، كه در دوره اى خاص اعتبار داشته و با گذشت زمان و تغيير شرايط از درجه ى اعتبار ساقط شده است. در دوران معاصر با طرح مسئله ثابت و متغير از سوى استاد مطهرى و «منطقة الفراغ تشريع» از سوى شهيد سيد محمدباقر صدر و به ويژه «نقش زمان و مكان در اجتهاد» از سوى امام خمينى... ادامه سخن روز امام حسين عليه السّلام، قهرمان حرّيت و آزادگى امام حسين عليه السّلام، قهرمان حرّيت و آزادگى سرور مظلومان (عليه افضل الصلاة و السلام) تمكين از حكم دعىّ بنى اميّه را ذلّت عبوديّتش مى‏شمارد، و در جواب ارجاس و ارذال اهل كوفه كه «انزل على حكم بنى عمّك» به حضرتش عرضه داشتند، چنين مى‏فرمايد: «لا أعطينّكم بيدي إعطاء الذّليل، و لا أقرّ لكم اقرار العبيد (1). و هم مى فرمايد: «هيهات منّا الذّلّة أبى اللّه ذلك لنا و رسوله و المؤمنون و جدود طابت و حجور طهرت و أنوف حميّة و نفوس أبيّة من أن تؤثر طاعة اللّئام على مصارع الكرام(2)، طاعت فجره و تن در دادن به حكم لئيمان را عبوديتشان دانست. و چنانچه سيد حلّى رحمه اللّه فرموده:... ادامه سخن روز از قربان تا غدیر با سخنان گهربار امیر المؤمنین علی (ع) از قربان تا غدیر با سخنان گهربار امیر المؤمنین علی (ع) اينك که مناسك به پايان آمده، سعى و طواف و رمى پشت سر نهاده شد. و دشوارترين فراز حج را که قربانی نفس اماره است همچون ابراهیم به سرانجام رسانید و خویشتن خویشش را «خودش» را از بلندای قله ی فتح شده به زیر افکند. حال وقت آن رسیده تا در بلندای معراج کمال علوی دست در دست مولایش علی (ع) نهد و در عید الله الاکبر، عید غدیرش روح دنیایی خویشتنش را با عمل به نصایح سبکبار مولایش به اوج تبلور معنویت سوق دهد. او که در فرازی گهربار چنین می گوید:... ادامه سخن روز حج و مهم ترين مشخّصه حاجى بعد از انجام مناسك حج و مهم ترين مشخّصه حاجى بعد از انجام مناسك حج، در واقع دعوتى است از سوى خداوند كه دعوت كننده آن حضرت ابراهيم (عليه السلام) است (1). حج، يك مجموعه است كه در دو مرحله عمره و حج طى مى شود. البته ميزان بهره گيرى از اين دو مرحله، بستگى به ميزان ظرفيت وجودى و تلاش هركس دارد. نخستين نكته در اين ايام، به تعبير روايات، اين است كه همه آمرزيده خواهند شد و به منزله كسى خواهند بود كه از مادر زاده شده است. بنابراين، حج يك تولّد دوباره است، امّا نه مانند كودكى كه بى خبر از اطراف خود است، بلكه همانند انسانى است که با كوله بارى از تجربيات گذشته بدنبال فرصتى دوباره براى حيات معنوى است؛ حياتى كه مى تواند تضمين كننده سعادت واقعى او باشد. برای محقق نمودن تولد دوباره، در حج، بايد مفاهيمى را تمرين كنيم و با برخى از معارف ارتباط نزديكترى پيدا كنيم. اگر معارفى را كه در حج به دست مى آوريم، حفظ و تثبيت كنيم، به تولّدى نو و ارزشمند دست خواهيم يافت... ادامه سخن روز جوان و جامعه جوان و جامعه «ظلم نكن چنانچه دوست دارى به تو ظلم نشود، نيكى كن چنانچه دوست دارى با تو نيكى كنند و آنچه را براى ديگران زشت مى دانى برخود زشت شمار و راضى شو از ديگران به اندازه ‏اى كه براى خودت رضايت مى دهى».(1) «آنچه را نمى دانى نگو، هر چند دانسته هايت اندك است»(2). از ابتداى نامه ى امام تا انتهاى آن، اين ارزش به بهانه هاى مختلف و در بزنگاه هاى گوناگون تكرار مى‏شود: سخن ندانسته نگو. زبان را وقتى به حركت در آور كه سخنت مبتنى بر دانسته ها و اطلاعات باشد و اگر اطلاع و دانش تو كم است، سخن را نيز كم و كوتاه كن. يكى از مشكلات همه ى ما اين است كه در هر چيزى اظهارنظر كرده و به داد سخن در آن... ادامه سخن روز جوان و خودسازی جوان و خودسازی يكى از موانع تغيير و تحول روح و جان، كسالت و خمودى است. جوان بايد سرشار از انرژى، تحرك و نشاط باشد. تنبلى و انزوا از دام‏هاى شيطان است.(1) انسان با كسالت از حركت در مسير حق باز مى‏ماند. جوان بايد از نشاط و شادابى كه لازمه ى سن و سال اوست برخوردار باشد. پس از اين مقدمه ى كوتاه، يك بارديگر نامه ى پدر آگاه و دلسوز، على را بگشاييم و دست در دست او در مسير تحول و پر گشودن به زلال آسمانى خويشتن، با صفاى جوانى پرواز كنيم. «اى پسركم! من تو را به تقواى الهى و مداومت در دستوراتش وصيت مى‏كنم».(2) گام اول در مسير حق، التزام به دستورات او، انجام واجب و ترك حرام است. اطاعت از خدا كه تصوير خارجى تقوا است، انسان را در مسير حقيقت ثابت قدم مى‏گرداند . انسان با حركتى معكوس - ترك واجب و انجام حرام - بديهى است كه هرگز به سرمنزل نرسد، اگر چه سال‏هاى متمادى مشغول ذكر و ورد و مستحبات باشد... ادامه سخن روز جوان و جستجوگری جوان و جستجوگری امام على روح جستجوگر جوان را مى‏شناسد و مى‏داند كه اكثراً علاقه‏اى به ادامه‏ى آنچه ديگران كرده‏اند و راهى كه ديگران رفته‏اند، ندارد. از اين رو، اين سرباز زدن را نه منع مى‏كند و نه سرزنش: اگر دلت به پيروى از پيشينيان راضى نمى‏شود و خودت مى‏خواهى وارد عمل شوى و راه را تجربه كنى، بسيارخوب، شروع كن. اگر مسير گذشتگان و زحماتى كه آنان متحمل شده‏اند، برايت ناكافى است و تو را بى نياز نمى‏نمايد، چه عيبى دارد؟ حركت كن، جستجوكن، جستجوگر باش. على، خوب روحيه‏ى جوان را دريافته است و از اين رو هرگز نمى‏گويد: اين كار غلط است و فقط آنچه آنان گفته‏اند و كرده‏اند، بايد عمل كنى، هرگز. امام مى‏فرمايد، اگر مى‏خواهى خودت تجربه كنى بپاخيز و كمر همت ببند و پاى در راه گذار، اما... با دو شرط:... ادامه سخن روز نامه ای برای همه ی زمان نامه ای برای همه ی زمان سال‏هاى آخر عمر على است، همه‏ى شيرينى‏ها و تلخى‏هاى زندگى را تجربه كرده است، اينك در راه‏ بازگشت از جنگ صفين است و يكى از آخرين و تلخ‏ترين تجربياتش را پشت سر گذارده است. در محله‏اى به نام «حاضرين» شمشير را به كنارى گذارده، قلم به دست گرفته و نامه‏اى را خطاب به فرزندش امام حسن مجتبى آغاز مى‏كند. اولين برداشت اين است كه اين نامه، نامه‏اى از امامى براى امامى ديگر است در حالى كه هرگز چنين نيست و به محض شروع جملات على متوجه مى‏شويم كه اين نامه از پدرى است با تجربه‏اى به طول تاريخ، براى تمامى فرزندانش كه در همه‏ى تاريخ مى‏خواهند تجربه را آغاز و مزه مزه كنند. فرزندانى كه چون جوانند، نياز به راهنما دارند و چون عمرشان به نهايت رسيد، بايد تجربياتشان را به نسل پس از خود، انتقال دهند... ادامه سخن روز ولايت و مرجعيت ولايت و مرجعيت پيش از اين گذشت كه رسول گرامى اسلام‏صلى الله عليه وآله از سه شأن عمده برخوردار بودند: 1. تبليغ آيات الهى و رساندن احكام شرعى و راهنمايى مردم 2. قضاوت در موارد اختلاف و رفع خصومت از ميان مردم 3. زمامدارى جامعه‏ى اسلامى و تدبير آن. همچنين بيان شد كه تمام اين شئون براى فقها در روزگار غيبت به دليل روايات - كه برخى از آنها ذكر شد - ثابت مى باشد و آنها از سه شأن برخوردارند: 1. افتا و بيان احكام كلّى الهى براى مردم و هدايت آنها از اين جهت، 2. قضاوت و داورى و رفع خصومت، 3. ولايت و زمامدارى.(1) «مرجعيت» در فرهنگ شيعى، آميزه اى از شأن «افتا» و «ولايت» بوده است و مراجع عظام، هم در احكام كلى الهى مردم را ارشاد مى كردند و هم در مسائل جزئى اجتماعى زعامت آنها را بر... ادامه سخن روز روز قدس روز قدس روز قدس روز اسلام است. (امام خمینی (قدس سره)) مسأله فلسطین مسأله¬ی اسلام است و حضور در صحنه¬ی حمایت از فلسطین حضور در صحنه¬ی حمایت از اسلام است و دفاع از اسلام بر هر مسلمان واجب است. روز قدس یادگار ماندگار امام راحل عظیم الشأن (قدس سره)، روز حمایت از فلسطین و اسلام است. این روز، نویدبخش پایان ظلم مستکبران و طلوع خورشید عدالت جهانی از غرب است. همه با هم در این روز نیایش و جهاد به یاد قافله سالار منتظر عجل الله فرجه الشریف ظهور حضرتش را از درگاه باری متعال جلّ و علا التماس خواهیم کرد. مهدی هادوی تهرانی ادامه سخن روز روزه و توسعه اقتصادی روزه و توسعه اقتصادی برخی به خاطر آثار کوتاه مدت روزه، گاهی گمان می کنند سستی و ناتوانی نیروی کار در ایام ماه مبارک رمضان باعث افت تولید و در نتیجه باعث عدم پیشرفت اقتصادی لااقل در این ماه هست. به همین دلیل برخورد منفی با این ماه و با مفاهیم موجود در این ماه را مطرح می کنند، در حالی که اگر ما به نکاتی که در روزه وجود دارد، توجه کنیم و روزه دار واقعی باشیم خواهیم دید که روزه هم در ارتقای نیروی انسانی و هم در ارتقای سرمایه اجتماعی تأثیر بسیار مثبتی خواهد داشت. در بحث های امروز توسعه، سرمایه انسانی اهمیتی به مراتب بیش از سرمایه طبیعی پیدا کرده و روزه با توسعه سلامت جسمی و روحی آحاد روزه دار، امکان توسعه نیروی انسانی، و در واقع ارتقای سرمایه انسانی را فراهم می کند... ادامه سخن روز ولايت فقيه و دولت اسلامى ولايت فقيه و دولت اسلامى امروز، در جغرافياى سياسى معاصر، جهان به كشورهاى مختلفى تقسيم مى شود كه مرزهاى قراردادى و پذيرفته شده از سوى دولت ها، آنها را از هم جدا مى كند و در هر كشور، حكومتى برپاست. كسانى كه در يك كشور زندگى مى كنند، بر اساس موازين خاصّى «شهروند»(1) آن كشور محسوب و ديگران «خارجى»(2) تلقى مى‏شوند. احكام جارى در يك كشور برخى مخصوص شهروندان، گروهى مختصّ به خارجيان مقيم آن كشور و دسته‏اى مشترك ميان هر دو است. آيا اين مرزبندى هاى جغرافيايى از ديدگاه اسلام ارزش و اعتبارى دارد؟ به ديگر سخن جهانى كه اسلام ترسيم مى كند، چگونه است؟ ادامه سخن روز ولايت فقيه و جامعه مدنى ولايت فقيه و جامعه مدنى جامعه ى مدنى(1) از اصطلاحاتى است كه در دوران روشنگرى در غرب رايج شد و فيلسوفان سياسى غرب تفسيرهاى گونه گونى از آن ارائه كردند. بدبين هايى مانند هابز با تصويرى سياه از انسان و جامعه، زور، تزوير، خودخواهى، ترس، بى اعتمادى، طمع و بدى را فضايل جامعه ى مدنى دانستند.(2) جامعه ى مدنى هابز جامعه اى است كه در آن اژدهايى خونخوار جنگلى از وحوش در حال جنگ را كنترل مى كند.(3) در نگاه معتدل ژان ژاك روسو جامعه ى مدنى از قراردادى اجتماعى نشأت مى گيرد كه در آن... ادامه سخن روز ولايت فقيه و آزادى ولايت فقيه و آزادى آزادى در معانى مختلفى مانند اختيار، رهايى از غرايز و وارستگى به كار رفته است، ولى آنچه محور بحث آزادى در سياست محسوب مى شود، آزادى مدنى، يا اجتماعى است. سؤال اصلى در باب آزادى اجتماعى اين است كه دولت يا قانون تا چه حد مى تواند محدود كننده ى آزادى هاى فردى باشد؟ آزادى مدنى: افراط و تفريط گروهى در پاسخ به سؤال مزبور راه افراط را پى گرفته و هر گونه محدوديّت براى انسان را موجب بدبختى و بیچارگى دانسته اند. جان استوارت ميل مى گويد: «جامعه‏اى كه به صورتى آزادى را محدود كند، افرادى كم عقل، كم جرأت و به طور خلاصه كم... ادامه سخن روز ولايت فقيه و احزاب سياسى ولايت فقيه و احزاب سياسى احزاب سياسى، به معناى دسته بندى هاى مختلف با ديدگاه‏هاى متفاوت، در همه‏ى جوامع از زمان باستان تا روزگار ما وجود داشته است. اما احزاب سياسى به معناى جديد، بى شك، محصول الزامات آئين‏هاى انتخاباتى و پارلمانى بوده اند.(1) با اين وصف، اين مفهوم نيز محصول تمدّن نوينى است كه از دوران نوزايى در اروپا شكل گرفت و سپس سيطره ى معيارها و مبانى خود را به سرتاسر جهان گسترش داد. امروز وجود احزاب نمادى از مشاركت مردمى و آزادى سياسى محسوب مى شود... ادامه سخن روز ولايت فقيه و ديگر نهادها ولايت فقيه و ديگر نهادها حال كه مفهوم، ادله و دامنه ى ولايت فقيه روشن شد، جا دارد نسبت آن را با ساير نهادهاى سياسى - اجتماعى روشن كنيم. ما در اين ميان به دو مورد مهم اكتفاء مى كنيم و آن ارتباط ولايت فقيه با قانون اساسى و رابطه ى آن با احزاب سياسى است. قانون اساسى و ولايت مطلقه فقيه همچنان كه گفتيم، مفاد ادلّه‏ى ولايت فقيه، ولايت مطلقه را براى فقيه جامع شرايط اثبات مى كند. حال اگر در كشورى حكومتى با زعامت يك فقيه تشكيل و در آن كشور يك قانون اساسى با هدايت و حمايت فقيه مزبور، تهيه و تصويب شود و در آن محدوده هاى مشخصى براى دخالت مستقيم فقيه تعيين گردد و زمينه هاى ديگر حكومتى بر عهده‏ى كارگزاران ديگر گذاشته و در ... ادامه سخن روز ولايت مطلقه‏ى فقيه و حكومت مطلقه ولايت مطلقه‏ى فقيه و حكومت مطلقه از آنچه در بحث گذشته آمد، آشكار شد كه «فقيه» در اِعمال ولايت محدود به حدودى است و هر چند مى تواند در هر زمينه و نسبت به هر كس حكم صادر كند، ولى در صدور اين حكم مى بايد مصلحت، تزاحم و نظام هاى اسلامى را در نظر گيرد. پس «ولايت مطلقه‏ى فقيه» يك اصطلاح خاصّ فقهى است كه به حوزه‏ى اِعمال ولايت و كسانى كه تحت ولايت قرار دارند (مولّى عليهم) نظر دارد و محدوديت در اين زمينه ها را انكار مى كند، ولى اين مصطلح هرگز به معناى نفى هرگونه محدوديت و ضابطه اى دراعمال ولايت از سوى فقيه نيست و هيچ فقيهى از آن، اين معنا را اراده نكرده است، بلكه اعتقادات ما چنين چيزى را نسبت... ادامه سخن روز حدود ولايت فقيه حدود ولايت فقيه ادلّه‏ى «ولايت فقيه» فقيه را در زمان غيبت به عنوان زمامدار جامعه‏ى اسلامى و نايب معصومان‏ عليهم السلام معرّفى مى كند. از اين رو، آنچه براى رهبرى و اداره‏ى جامعه لازم است و عقلاى عالم آن را در زمره‏ى حقّ و اختيارات رهبران جامعه مى دانند و براى حضرات معصومان‏ عليهم السلام ثابت بوده است براى فقيه در عصر غيبت ثابت مى‏باشد. اين مطلب را بخصوص اطلاق دليل‏هاى لفظى، و بالأخص توقيع شريف، به ما مى فهماند. چنين معنايى را «ولايت مطلقه‏ى فقيه» مى نامند كه در مقابل آن «ولايت مقيّده‏ى فقيه» قرار مى گيرد. «اطلاق» به معناى فقدان قيد، مفهومى در برابر «تقيّد» دارد و اطلاق ولايت فقيه در دو ناحيه است: 1. در ناحيه‏ى كسانى كه بر آنها ولايت دارد (مولّى عليهم)... ادامه سخن روز شرايط ولىّ فقيه شرايط ولىّ فقيه بر اساس ادلّه‏اى كه در باره‏ى ولايت فقيه بيان شد، كسى مى تواند زمام امور را در جامعه‏ى اسلامى به دست گيرد كه به مقام فقاهت رسيده باشد و بتواند احكام الهى را از منابع مورد وثوق استنباط نمايد. البته در روايات از اين شخص به «راويان حديث يا سنّت امامان معصوم‏عليهم السلام» ياد شده است و پيش از اين توضيح داديم؛ كسى مى تواند حديث يا سنّتى را حديث يا سنّت امامان معصوم‏عليهم السلام معرّفى كند كه فقيه، يعنى مجتهد، باشد و از معارض وحل تعارض و نحوه‏ى جمع‏دلالى و اعتبار سندى و امورى از اين قبيل، به تفصيل آگاهى داشته باشد. شايد دليل تعبير به «راويان حديث و سنّت امامان معصوم‏عليهم السلام» در روايات اين باشد كه اصطلاح «فقيه» يا «مجتهد» در آن زمان به معناى مصطلح امروزى آن شناخته شده، نبوده است... ادامه سخن روز ولايت فقيه يا وكالت فقيه ولايت فقيه يا وكالت فقيه از آنچه گذشت، آشكار شد كه فقيه به استناد ادلّه‏ى ولايت فقيه، داراى مقام ولايت و زمامدار امور جامعه‏ى اسلامى مى باشد و شارع مقدّس او را به اين منصب گمارده است، هر چند در قالب يك قانون اجتماعى اين مردم هستند كه فقيه واجد شرايط را انتخاب مى كنند. پيروان نظريه انتخاب نيز معتقدند: شارع مقدس اسلام به مردم حقّ داده است تا از ميان فقهاى واجد شرايط يكى را به رهبرى برگزينند. بنابراين، آنان نيز افزون بر پذيرش اصل حكومت اسلامى، فقيه منتخب را ولىّ امر و زمامدار مى شمارند و او را وكيل مردم در اداره‏ى امور جامعه نمى دانند.(1) در مقابل اين نظريات، كه آراى اكثر قريب به اتّفاق علماى شيعه است، برخى ادّعا كرده اند: چون... ادامه سخن روز انتخاب رهبر و «شبهه‏ى دور» انتخاب رهبر و «شبهه‏ى دور» همچنان كه گذشت در شيوه‏ى انتخاب غير مستقيم مردم خبرگان را به عنوان وكيل و نايب خود انتخاب مى‏كنند و آنها رهبر را از ميان فقهاى واجد شرايط تعيين مى نمايند. در اصل يك‏ صدو هشتم قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران تعيين قانون مربوط به شرايط خبرگان رهبرى و كيفيت انتخاب آنها به فقهاى اولين شوراى نگهبان و از آن پس به خود مجلس خبرگان سپرده شده است. از سوى ديگر، شوراى نگهبان بنابر اصل نودونهم قانون اساسى نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبرى، رياست جمهورى، مجلس شوراى اسلامى و مراجعه به آراى عمومى و همه پرسى را بر عهده دارد. اين نظارت هنگامى تحقق پيدا مى‏كند كه وجود شرايط معتبر در قانون در نامزدهاى اين انتخابات و كيفيت برگزارى آن مورد تأييد قرار گيرد. چنين نظارتى را «نظارت استصوابى» مى گويند و در مقابل آن نظارتى قرار مى گيرد كه در آن ناظر تنها از امور اطلاع دارد، و هيچ‏گونه حق ردّ يا... ادامه سخن روز انتخاب ولىّ فقيه انتخاب ولىّ فقيه براى انتخاب فقيهى كه حائز شرايط رهبرى است، دو راه وجود دارد: 1. انتخاب مستقيم: در اين شيوه فقهايى كه خود را حائز شرايط مى دانند، يا ديگران آنها را واجد اين ويژگى ها مى شمارند، براى انتخاب ثبت نام مى كنند. سپس گروهى كارشناس وجود شرايط لازم براى رهبرى را در اين افراد مورد تأييد قرار مى دهند و آنگاه مردم از ميان آنها يكى را انتخاب مى كنند. 2. انتخاب غير مستقيم: در اين روش مردم گروهى كارشناس را بر مى گزينند تا به عنوان وكيل از سوى آنها شخصى را كه واجد شرايط رهبرى است به ولايت امر انتخاب كنند. ملاحظه مى شود كه در هر دو راه وجود گروهى كارشناس كه تحقق شرايط رهبرى را مورد تأييد قرار دهند، ضرورى است، زيرا «فقاهت» يك تخصّص است و تنها وجود متخصصان مى توانند چنين امرى را در يك شخص، مورد تأييد قرار دهند. از اين‏رو، اگر كسى ادعاى پزشكى كند... ادامه سخن روز مردم و ولايت فقيه مردم و ولايت فقيه هر چند برخى كوشيده اند نظريات گوناگونى از علماى اسلام پيرامون مسئله‏ى حكومت اسلامى، ارائه دهند و اين تصوّر را ايجاد كنند كه «نظريه‏ى ولايت فقيه» يكى از چند نظريه‏ى موجود در اين باب است كه خود به دو شاخه‏ى كوچكتر: «نظريه‏ى انتصاب» و «نظريه‏ى انتخاب» تقسيم مى شود، ولى آنچه از سخنان فقيهان بر جسته‏ى گذشته تا حال نقل شد، به خوبى نشان مى دهد كه تنها نظريه‏ى پذيرفته شده در ميان آنها، «نظريه‏ى انتصاب فقيه، به عنوان ولى و زمامدار» بوده و هست و اگر نظريات ديگرى در اين زمينه ابراز شده، مربوط به چند دهه‏ى اخير تاريخ انديشه‏ى شيعى و بيشتر از سوى كسانى بوده است كه از نام‏آوران صحنه‏ى فقاهت محسوب نمى شده اند.(1)... ادامه سخن روز ادله‏ى ولايت فقيه ادله‏ى ولايت فقيه به صورت هاى گوناگونى مى توان «ولايت فقيه» را اثبات كرد،(1) كه ما در اينجا به واضح ترين و ساده ترين شيوه هاى آن اشاره مى كنيم. البته پيش از پرداختن به اين مطلب بايد توجه داشت كه اجماع همواره، به عنوان يك دليل، مورد توجّه قرار مى گيرد و ما در بحث هاى گذشته اجماع محصّل و منقول عالمان شيعى را بر ولايت فقيه يادآور شديم. امّا اجماعى به عنوان دليل مستقلّ معتبر است كه مستند مجمعين (اجماع كنندگان) دليل معتبرى باشد كه به آنها رسيده و به ما نرسيده باشد و در اين مسئله ادلّه‏ى مجمعين چيزى جز آنچه به ما رسيده، نمى‏باشد. از اين رو، اتّفاق نظر آنها هر چند شاهد و تأييد خوبى بر دلالت ادله است، اما خود يك دليل مستقلّ محسوب نمى‏شود. ما به دليل عقلى و نقلى در مسأله «ولايت فقيه» اكتفاء مى كنيم... ادامه سخن روز پيشينه‏ى تاريخى ولايت فقيه - دو نكته‏ى مهم پيشينه‏ى تاريخى ولايت فقيه - دو نكته‏ى مهم توجه به دو نکتۀ مهم در بارۀ پيشينه‏ى تاريخى ولايت فقيه حائز اهمیت است: 1. برخى از فقهاى ياد شده تصريح كرده اند كه مسئله‏ى ولايت فقيه، امرى اجماعى و مورد اتّفاق فقيهان شيعه است و اين نشان مى دهد كه اگر بعضى از آنان در كتاب هاى خود فصل خاصّى را به «ولايت فقيه» اختصاص نداده اند، آن را امرى مسلّم و بديهى پنداشته‏اند، به گونه اى كه به طرح و اثبات نيازى نمى ديده اند. افزون بر اين، آنان در جاى جاى ابواب فقهى به بيان وظايف و شئون ولايت فقيه پرداخته‏اند، به گونه اى كه اگر اين احكام پراكنده يكجا گردآورى شود، شايد از نظر حجم نسبت به بسيارى از ابواب مستقلّ فقهى كمتر نباشد. در اين باره مرحوم صاحب جواهر مى نويسد:... ادامه سخن روز پيشينه‏ى تاريخى ولايت فقيه 4 پيشينه‏ى تاريخى ولايت فقيه 4 بخش پایانی ديدگاه ديگر فقيهان بزرگ شيعه در بارۀ تاريخچه‏ى ولايت فقيه: 10. شيخ مرتضى انصارى (م: 1281ه) شيخ انصارى گرچه در كتاب المكاسب محدوده‏ى ولايت را مطلق نمى داند، امّا تصريح مى كند: «ولايت فقيه در امورى كه مشروع بودن آنها مسلم باشد، ثابت است»(1) وى در كتاب القضاء پس از تقسيم امور مربوط به امام معصوم‏عليه السلام به دو قسم: 1. آنچه وظيفه شخص اوست، 2. آنچه در آن ولايت دارد، مى گويد: اولى مربوط به زمان خود امام معصوم‏عليه السلام است، ولى دومى شامل تمام زمان‏ها مى شود. سپس نصب فقها از سوى امام معصوم‏عليه السلام را مربوط به قسم دوم مى شمارد و از ولايت فقها به عنوان حكومت آنان در زمان غيبت ياد مى كند.(2) 11. حاج آقا رضا همدانى (م: 1322ه) در هر حال، نيابت فقيه جامع الشرايط، از سوى امام عصرعليه السلام در چنين امورى واضح ... ادامه سخن روز پيشينه‏ى تاريخى ولايت فقيه 3 پيشينه‏ى تاريخى ولايت فقيه ۳ ادامۀ ديدگاه ديگر فقيهان بزرگ شيعه در بارۀ تاريخچه‏ى ولايت فقيه: 6. جواد بن محمّد حسينى عاملى (م:1226ه) وى كه صاحب كتاب ارزشمند مفتاح الكرامة است و تسلّط ويژه اى بر آراى فقهاى شيعه دارد، فقيه را نايب و منصوب از سوى امام زمان‏ عليه السلام مى داند: فقيه، از طرف صاحب امر (عج) منصوب و گمارده شده است و بر اين مطلب عقل و اجماع و اخبار دلالت مى كنند. امّا عقل: اگر فقيه، چنين اجازه و نيابتى از سوى امام زمان‏ عليه السلام نداشته باشد، بر مردم امر مشكل مى شود و در تنگنا قرار مى گيرند و نظام زندگى از هم مى گسلد. اما اجماع:(1) پس از تحقّق آن، - همانگونه كه اعتراف شده است - مى توانيم ادّعا كنيم كه در اين امر علماى شيعه اتفاق نظر دارند و اتفاق آنان، حجت است... ادامه سخن روز پيشينه‏ى تاريخى ولايت فقيه 2 پيشينه‏ى تاريخى ولايت فقيه 2 براى روشن‏تر شدن تاريخچه‏ى بحث ولايت فقيه به ديدگاه ديگر فقيهان بزرگ شيعه در اين باره نظرى مى افكنيم. 1. شيخ ابوالصلاح حلبى (م: 447 ه) شيخ ابوالصلاح حلبى از شاگردان سيد مرتضى و شيخ طوسى است و در كتاب «الكافى» فصلى را به مسأله‏ى ولايت اختصاص داده و از آن به «تنفيذ الاحكام» يعنى اجراى احكام، ياد كرده است. او مى گويد: «تنفيذ الاحكام الشرعيه و الحكم بمقتضى التعبد فيها من فروض الائمه‏عليهم السلام المختصة بهم دون من عداهم ممّن لم يؤهلوه لذلك.» اجراء احكام شرعى و حكم بر طبق تعبد به آنها از واجبات امامان معصوم‏عليهم السلام و مختص به آنهاست، نه اشخاص ديگرى كه آن بزرگان ... ادامه سخن روز پيشينه‏ى تاريخى ولايت فقيه پيشينه‏ى تاريخى ولايت فقيه مسئله‏ى «ولايت فقيه» به مفهوم زمامدارى جامعه‏ى اسلامى از سوى كسى كه به مقام اجتهاد در فقه رسيده، از ديدگاه برخى، امرى جديد در تاريخ انديشه‏ى اسلامى است و قدمت آن كمتر از دو قرن مى باشد. اينان ادّعا مى كنند، هيچ يك از فقهاى شيعه و سنّى اين مطلب را مورد بررسى قرار نداده اند كه فقيه علاوه بر حقّ فتوا و قضاوت از آن جهت كه فقيه است، حقّ حاكميت و رهبرى بر كشور يا كشورهاى اسلامى يا تمام كشورهاى جهان را نيز دارا مى باشد و فقط كمتر از دو قرن پيش، براى نخستن بار مرحوم ملاّ احمد نراقى، معروف به فاضل كاشانى، معاصر فتحعلى شاه قاجار، به ابتكار اين مطلب پرداخته است. در ادامه‏ى همين ادّعا، علت طرح مسئله از سوى مرحوم نراقى حمايت و پشتيبانى از پادشاه وقت دانسته شده است!!(1) ادامه سخن روز سلسله مباحث ولایت فقیه - ولايت فقيه، تحليل مفهومى سلسله مباحث ولایت فقیه - ولايت فقيه، تحليل مفهومى «ولايت» در زبان عربى از مادّه‏ى «وَلْى» گرفته شده كه اين مادّه، به اعتراف لغت شناسان بزرگ عرب، يگانه و داراى معناى واحدى است. معناى «وَلْى» نزديكى و قرب مى باشد.(1) در زبان عربى، براى كلمه‏ى «ولى» سه معناى :1. دوست، 2. دوست دار، 3. ياور، و براى لفظ «ولايت»، افزون بر آنها،(2) دو معناى: 1. سلطنت و چيرگى 2. رهبرى و حكومت ذكر شده است.(3) در زبان فارسى، براى لفظ «ولىّ» معانى متعدّدى از قبيل دوست، يار، صاحب، حافظ، آن كه از جانب كسى در كارى توليت دارد و براى «ولايت» معناى حكومت كردن، بيان شده است.(4) هنگامى كه لفظ «ولايت» در مورد فقيه به كار مى رود، مراد از آن همان حكومت و زمامدارى امور جامعه است. ... ادامه سخن روز سلسله مباحث ولایت فقیه - ولايت معصومان، ولايت فقيه سلسله مباحث ولایت فقیه - ولايت معصومان، ولايت فقيه آنچه تا حال گذشت، نشان داد كه در فرهنگ اسلامى، پس از توجّه به ضرورت وجود زمامدار براى جامعه، هيچ كس به خودى خود حقّ چنين امرى را ندارد، جز خداوند متعال كه تمام شئون هستى آدمى از اوست و همين امر اقتضا مى كند كه انسان مطيع اوامر و نواهى او باشد.(1) حال اگر او ما را به تبعيت از شخص يا گروهى خاصّ فرا خواند، ما نيز اطاعت مى كنيم و اگر براى زمامدار شرايطى را بيان كرد و تعيين شخص او را از بين حائزين شرايط بر عهده‏ى ما گذارد، باز مطيع او خواهيم بود. مسلمانان از گذشته تا حال اعتقاد داشته‏اند كه خداوند متعال زمامدارى امّت اسلام را به شخص رسول اكرم صلى الله عليه وآله سپرده و سپس به اعتقاد پيروان مكتب اهل بيت‏عليهم السلام اين امر به امامان معصوم‏عليهم السلام منتقل شده است و اين مطلب را به ادلّه‏ى اربعه: كتاب، سنت، عقل و اجماع، مى‏توان اثبات كرد... ادامه سخن روز سلسه مباحث دین و سیاست - عناصر دينى و ساحت‏هاى حيات بشرى سلسه مباحث دین و سیاست - عناصر دينى و ساحت‏هاى حيات بشرى آنچه اسلام در يك ساحت از حيات آدمى با خود به ارمغان آورده، با آنچه در ساير زمينه‏ها مطرح كرده است، ترابطى وثيق دارد؛ زيرا فلسفه‏ى سياسى اسلام مانند فلسفه‏ى اقتصادى آن، از جهان‏بينى اسلامى سرچشمه مى‏گيرد و مكتب و نظام سياسى بر مبناى آن سامان مى‏يابند. بنابراين، بين فلسفه‏ى اقتصادى اسلام و فلسفه‏ى سياسى آن و همين طور بين مكتب سياسى اسلام و مكتب اقتصادى آن، يا نظام سياسى اسلام و نظام اقتصادى آن ارتباطى مستحكم وجود دارد، به گونه‏اى كه مجموعه‏ى اين امور از نوعى وحدت و سازگارى كامل برخودار مى‏باشد. ادامه سخن روز نظريه‏ى انديشه مدون (نظام‏مند) در اسلام نظريه‏ى انديشه مدون (نظام‏مند) در اسلام سلام دين خاتم و كامل‏ترين دين مُرسَل است. از اين رو، ما در هر حوزه از حيات انسان، خواه فردى و خواه اجتماعى، توقع داريم شاهد موضع‏گيرى اين دين از سوى آن باشيم. اين رهنمودها كه در واقع عناصر تشكيل دهنده دين مى‏باشند، به دو دسته قابل تقسيم هستند: 1 . عناصر دينى‏اى كه نُمُود جهان‏بينى اسلام در يك حوزه‏ى خاص، مانند سياست يا اقتصاد است و نسبت بين آنها و جهان‏بينى اسلامى، همان نسبت جزئى به كلى، يا صغرا به كبرا مى باشد. اين گونه عناصر از قبيل قضاياى «هست» مى‏باشند و رنگ كلامى - فلسفى دارند، مانند سلطه‏ى تكوينى خداوند در حوزه‏ى مباحث سياسى، يا رازقيّت او در زمينه‏ى اقتصاد. ما از اين عناصر به عنوان «فلسفه» ياد مى‏كنيم. پس «فلسفه‏ى سياسى اسلام» مجموعه عناصرى از اسلام در حوزه سياست است كه نُمُود جهان‏بينى و از جزئيات آن محسوب مى‏شود. ادامه سخن روز سلسله مباحث دین و سیاست - عناصر جهان شمول و موقعیتی در اسلام سلسله مباحث دین و سیاست - عناصر جهان شمول و موقعیتی در اسلام اسلام به عنوان آخرين دين مُرسَل براى هدايت آدميان تا قيام قيامت آمده است(1). براساس آنچه گذشت، خاتميت آن اقتضاء مى‏كند كه كامل‏ترين دين مُرسَل باشد و تمامى آنچه را كه بايد از دين نفس الامرى به وحى و نقل بيان گردد، شامل شود(2). از سوى ديگر، چون اين دين در زمان و مكان خاصى نازل شده و با مخاطبان اوليه‏ى خاصى مواجه بوده، گاه عناصر دينى در آن با توجه به موقعيت ارائه شده است، و اين امر به ويژه در سنت معصومان‏ (عليهم السلام) و به خصوص در رفتار آنها، بايد مورد توجه قرار گيرد. گنجينه‏ى معارف اسلامى مملوّ از عناصر جهان‏شمول و موقعيتى است كه از زمان بعثت رسول اكرم‏ (صلى الله عليه و آله و سلم) تا غيبت كبرى امام زمان (عج) بيان شده است. ادامه سخن روز سلسله مباحث دین و سیاست - ادله سکولاریسم (بخش دوم) سلسله مباحث دین و سیاست - ادله سکولاریسم (بخش دوم) چنانکه گفتیم. ادله‏ى انديشمندان سكولار بر نفى سياست دينى به دو دسته قابل تقسيم است: أ. دليل هايى كه هر سكولارى مى تواند به آن تمسك كند، چه خود را مسلمان شمارد، چه مسيحى و چه ملحد. ب. ادله‏اى كه سكولارهاى مسلمان، و به طور خاص، ايرانى براى سكولاريسم بيان كرده اند. در گروه اول چند دليل مهم وجود دارد که پیشتر دو دلیل آن را بررسی نمودیم. و اینک دو دلیل دیگر آن:... ادامه سخن روز سلسله مباحث دین و سیاست - ادله سکولاریسم (بخش اول) سلسله مباحث دین و سیاست - ادله سکولاریسم (بخش اول) هر چند زمينه هاى خاص فرهنگى – تاريخى، بستر سكولاريسم را مهيّا كرد، ولى انديشمندان سكولار براى ادعاى خود دليل هاى فلسفى - كلامى نيز اقامه كردند. ادله‏ى آنها بر نفى سياست دينى به دو دسته قابل تقسيم است: أ. دليل هايى كه هر سكولارى مى تواند به آن تمسك كند، چه خود را مسلمان شمارد، چه مسيحى و چه ملحد. ب. ادله‏اى كه سكولارهاى مسلمان، و به طور خاص، ايرانى براى سكولاريسم بيان كرده اند. در گروه اول چند دليل مهم وجود دارد: 1. تفاوت ذات سياست و دين. 2. گزاره هاى دينى، قضاياى اقتضايى. 3. دين ثابت و دنياى متغيّر. درگروه دوم نيز به يك دليل مى توان اشاره كرد: عدم كارآيى مديريت فقهى. ما در اينجا به اختصار اين دليل ها را تبيين و ارزيابى خواهيم كرد... ادامه سخن روز سلسله مباحث دین و سیاست – سکولاریسم سلسله مباحث دین و سیاست – سکولاریسم سکولاریسم (1) در دوران نوزايى(2) كه از اواسط قرن پانزده ميلادى با گرايش به فرهنگ روم باستان و يونان قديم آغاز شد و سپس در عصر اصلاح‏گرى(3) كه در قرن شانزده توسط برخى رجال دين، مانند لوتر، شكل گرفت و آنگاه در دوران روشنگرى(4) كه در قرون 17 و 18 ميلادى با گرايش به خرد كاربردى و عقلانيت عرفى تجسم يافت، دين باوران مسيحى متوجّه شدند كه اين آيين با كاستى‏هايى كه دارد، نمى تواند جوابگوى نيازهاى اجتماعى - سياسى جديد باشد و خود را با شرايط تازه ى زندگى بشر در اين عصر هماهنگ سازد. از اين رو، اعلام كردند كه دين تنها براى ارتباط انسان با خدا و آخرت آمده است و در امور اجتماعى يا سياسى ضرورتى نيست كه به آن مراجعه شود... ادامه سخن روز سلسله مباحث دین و سیاست - تفکر مسیحی سلسله مباحث دین و سیاست - تفکر مسیحی تاريخ تفكر مسيحى از آغاز تاكنون داستان درازى داشته است كه نمى‏توان در اين سلسله مباحث بدان پرداخت، ولى براى آن كه بتوانيم تا حدودى با فضاى ذهنى انديشمندان غربى آشنا گرديم، به روند كلى آن اشاره‏اى مى‏كنيم. هنگامى كه پيروان مسيح (علیه السلام) از نعمت حضور اين پيامبر الهى در ميان خود محروم شدند و حضرتش به سوى آسمان‏ها صعود كرد(1)، رسولان و حواريون آن حضرت به تبليغ آيين مسيح (علیه السلام) پرداختند و رنج‏هاى زيادى را متحمل شدند(2). ولى پس از مدت كوتاهى «پولُس» - كه بايد وى را معمار مسيحيت كنونى دانست - رهبرى مسيحيت را به دست گرفت. وى نخست يهودى بود و مسيحيان را آزار فراوان مى‏داد، اما پس از چندى مسيحى شد و توانست در ميان مردم نفوذ پيدا كند(3). او به عنوان رسول عيسوى در شهرها گردش مى‏كرد و عقيده‏ى مسيحيت را در ضمن دگرگون كردن آن، گسترش مى‏داد(4)... ادامه سخن روز دين و سياست دين و سياست تصوير ارائه شده از دين، در بحث هاى گذشته، به طور طبيعى مسأله ى مراجعه به دين را به عنوان منبعى براى سياست، عقلانى مى سازد. دينى كه آمده تا راه سعادت را براى بشر تا انتهاى تاريخ بيان كند، نمى تواند نسبت به امرى كه همه‏ى جوامع به آن نياز دارند، يعنى حكومت، ساكت و بى تفاوت باشد. از اين رو، امام رضا عليه السلام در فرازى از بيانات خود پيرامون علت وجود حكومت اسلامى مى فرمايد: «ما هيچ گروه ياملّتى را نمى يابيم كه بدون زمامدار و سرپرست زندگى كرده، ادامه ى حيات داده باشد، زيرا اداره ى امور دينى و دنيوى آنان به زمامدارى مدبّر نيازمند است. از حكمت بارى تعالى به دور است كه آفريدگان خود را بدون رهبر و زمامدار رها كند، حال آن كه به خوبى مى داند مردمان به ناچار بايد حاكمى داشته باشند كه جامعه را قوام و پايدارى بخشد و مردم را در نبرد با دشمنانشان رهبرى كند و اموال عمومى را ميانشان تقسيم كند و نماز جمعه و جماعات آنان را بر پا دارد و از ستم ستمگران نسبت به مظلومان جلوگيرى كند.»(1) ادامه سخن روز سلسله مباحث دین و سیاست - ثابت و متغير در دين سلسله مباحث دین و سیاست - ثابت و متغير در دين براساس همين نگرش، يعنى وجود يك هويت واحد براى انسان ها است كه ما مى‏توانيم بقاى دين را تصوير كنيم. اديان الهى، به تعبير شهيد بزرگوار علامه مطهرى، از دو بخش تشكيل شده‏اند: يك بخش عناصر ثابت دينى و بخش ديگر عناصر متغير. آن بخشى از اديان الهى كه عنصر ثابت و جهان‏شمول، همه جايى و همه زمانى، هستند، در واقع ناظر به آن بخش از هويت انسان مى باشد كه همواره ثابت است. انسان امروز با انسان گذشته از حيث علم، فرهنگ، شيوه‏ى زندگى، و بسيارى از آداب و رسوم تفاوت هاى اساسى دارد، اما گرايش هاى فطرى و طبيعى آدميان يكسان است. يكى از نُمُودها و نمادهاى وحدت انسان در طول تاريخ، گرايش هاى هنرى است. انسان به زيبايى علاقه دارد، چه زيبايى در صحنه‏ى طبيعت و چه زيبايى در كار هنرى. اين علاقه‏اى كه انسان به زيبايى دارد، و لذتى كه از نگاه كردن به يك منظره‏ى زيبا، يا بوييدن يك گل، و يا شنيدن يك شعر تجربه مى كند، امورى است كه در طول تاريخ با همه‏ى تغييرات و تحولاتى كه در انسان رخ داده، ثابت بوده است.(1)... ادامه سخن روز سلسله مباحث دین و سیاست - انسان شناسی اسلامی سلسله مباحث دین و سیاست - انسان شناسی اسلامی انسان‏شناسى اسلامى(1) تصويرى است كه اسلام از انسان عرضه مى‏كند. در مورد حقيقت انسان، چنان كه گذشت(2)، دو ديدگاه قابل طرح است. يكى اينكه گوهر آدميان امر يگانه اى است و تفاوت هاى فرهنگى، اجتماعى، اقتصادى و سياسى موجود بين آنها به پوسته ها و عوارض مرتبط است. در مقابل، اين نظر وجود دارد كه گوهر آدمى در زمان ها يا در بين اقوام و ملل گوناگون با يكديگر مختلف است. نظر اول را تمامى نحله هاى دينى، فرق عرفانى، شاخه هاى علم و غالب مكاتب فلسفى پذيرفته اند، هر چند در تفسير اين حقيقت يگانه، راه هاى گوناگونى رفته و آراء مختلفى عرضه كرده اند. نظر دوم را گروهى از مكاتب فلسفى متأخر برگزيده اند و با ادعاى اين امر كه حقيقت انسان يك هويت فرهنگى است، تفاوت فرهنگ ها را موجب تفاوت ذات آدميان شمرده اند. برخى نيز با طرح واژگان انسان سنتى و انسان مدرن به اين سو رفته اند كه حقيقت انسان در اثر آنچه در روزگار رنسانس(3)، اصلاح دينى(4) و روشنگرى(5) رخ داد، ديگرگون شد و انسان سنتى به انسان مدرن تبديل گرديد. ادامه سخن روز سلسله مباحث دین و سیاست - ثبات دين و تغيير دنيا سلسله مباحث دین و سیاست - ثبات دين و تغيير دنيا اما چگونه ممكن است دينى پا به عرصه‏ى وجود گذارد كه تمامى آنچه بشر تا انتهاى تاريخ براى رستگارى به آن نيازمند است، در برداشته باشد؟ بشرى كه تا اين حد گرفتار تغيير و تحول و تكامل است، چطور يك دين براى هميشه مى تواند او را هدايت كند؟ گروهى چون خويش را در برابر اين پرسش بدون پاسخ يافتند، بكلّى از اين ادّعا صرف نظر كردند و پذيرفتند كه سرّ خاتميت دين بى نيازى بشر از هدايت الهى در اثر تكامل عقلى و فكرى است!!! آنها گفتند: خاتميت به اين معناست كه مردم به بلوغى مى‏رسند كه از دين مستغنى مى‏شوند(1). و چون اين مطلب همان سخنى است كه در گذشته اقبال لاهورى و قبل از او ديگران گفته بودند؛ براى اينكه جلوه‏ى تازه‏اى پيدا كند، بحث را به اين صورت بيان مى كنند: بى‏نيازى بر دوگونه است: بى‏نيازى مذموم و ناپسند و بى‏نيازى پسنديده و محمود؛ بى‏نيازى مذموم و ناپسند آن است كه شخص در حالى كه واقعاً به چيزى نياز دارد، سراغش نرود و ادعاى بى‏نيازى كند.... ادامه سخن روز سلسله مباحث دین و سیاست - دين خاتم سلسله مباحث دین و سیاست - دين خاتم دين خاتم آخرين دين مُرسل است. به اين معنا كه بعد از ظهور چنين دينى ديگر مجال و امكانى براى ارسال رسولى ديگر و دينى تازه باقى نمى ماند. با اين وصف، دين خاتم، يعنى آخرين دين مُرسَل، كه پيام آورش اَفضَل الُرسُل و مخاطبانش همه‏ى مردم از عصر نزول تا روز قيامت است، مى‏بايست اَكمَل الأديان باشد و تمام آنچه را كه بايد از دين نفس الامرى به وحى و نقل بيان گردد، در برگيرد و اگر چيزى از آن را شامل نشود، بايد آن چيز به گونه‏اى باشد كه عقل سليم آن را دريابد و از يافت آن عاجز، يا در مسير كشف آن راجل نباشد. پس كمال دين به اين معنا نيست كه دين براى هر پرسشى پاسخ دارد، تا اگر در مراجعه به دين براى سؤالات علمى خود جوابى نيافتيم، آن را دليلى بر عدم كمال دين بشماريم. ادامه سخن روز سلسله مباحث دین و سیاست – دين مرسل سلسله مباحث دین و سیاست – دين مرسل 1. واقعيت تاريخى اديان، به شهادت تاريخ و قرآن، گواه صادقى بر تعدد اديان مُرسَل به تعداد رسولان الهى است. در اينجا مراد از رسول، «نبى صاحب شريعت و مأمور به ابلاغ آن» مى‏باشد.(1) 2. دين مُرسَل معلول نيازمندى بشر به پيام الهى است. از اين رو، در گذشته طبق مقتضيات دوره‏ها و زمان‏ها اين پيام تجديد مى‏شده است(2). با اين وصف، هر چند منشأ دين مرسل و منبع آن، دين نفس الامرى است و دين نفس الامرى فاقد عناصر موقعيتى مى‏باشد، ولى دين مُرسَل، به تناسب مقتضيات نسلى كه براى آنها ارسال شده و موقعيت زمانى و مكانى مخاطبان، مشتمل بر عناصر موقعيتى، افزون بر عناصر جهان‏شمول است. از سوى ديگر، امكان دارد، دين مُرسَل برخى از عناصر دين نفس‏الامرى را در برداشته باشد، همچنان كه ممكن است، تمامى آن را شامل شود... ادامه سخن روز سلسله مباحث دین و سیاست - دين نفس الامری سلسله مباحث دین و سیاست - دين نفس‏الامرى 1 - آيا دين نفس الامرى متعدد است؟ آيا خداوند براى هر فرد، يا گروهى از افراد نسخه‏اى خاص براى رستگارى دارد؟ اگر آدميان را حقايقى كاملاً متغاير با يكديگر بدانيم كه هيچ اشتراكى بين آنها نيست، يا چنين تمايزى را بين گروه‏هايى از انسان‏ها قايل شويم، مى‏توانيم بپذيريم كه خداوند براى هر فرد يا گروه، دينى خاص داشته باشد. ولى اگر افراد آدمى با تمام تفاوت‏هاى ظاهرى از گوهرى مشترك، طبيعت و فطرتى واحد برخوردارند، بدون شك «دين نفس الامرى» نيز يگانه خواهد بود. بنابراين، تلقى ما از دين به تفسيرى كه از انسان ارائه مى كنيم، بستگى دارد... ادامه سخن روز سلسله مباحث دین و سیاست - چيستی دين سلسله مباحث دین و سیاست - چیستی دین در تفسير «دين» آرا و مطالب گوناگونى از سوى غربيان مطرح شده است.(1) تنوع اين تفسيرها به گونه‏اى است كه انديشمندان مغرب زمين را وادار كرده تا اعتراف كنند: «اصطلاح دين داراى يك معناى واحد كه مورد قبول همه باشد، نيست. بلكه پديدارهاى متعدد فراوانى تحت نام دين گرد مى‏آيند كه به گونه‏اى با هم ارتباط دارند. ارتباطى كه لودويك ويتگنشتاين آن را شباهت خانوادگى(2) مى‏نامد».(3) در تعابير قرآنى «دين» در دو مورد استعمال شده است: 1 - هر گونه اعتقاد به قدرت غيبى، چه حق باشد و چه باطل: «لكم دينكم ولى دين»(4) 2 - خصوص اديان الهى: «ان الدين عندالله الاسلام».(5) در اين بحث، توجه ما به همان استعمال دوم لفظ «دين» است، كه خاص اديان الهى و داراى سطوح و مراحل مختلفى است:... ادامه سخن روز پایه های اسلام پایه های اسلام امام باقر (ع) فرمود: بناى اسلام روى پنج چيز است؟ نماز، زكاة، حج، روزه و ولايت. زراره گويد بحضرت عرض کردم: كداميك از اينها برتر است؟ فرمود: ولايت برتر است. زيـرا ولايـت كـليـد آنـهـاسـت و شـخـص والى دليل و راهنماى آنهاست (ائمه عليهم السلام راهـنـمـاى نـمـاز و زكـاة و حـج و روزه مـى بـاشـنـد و ايـن اعمال بدون راهنمايى آنها درست نيست. عـرض كـردم: سـپـس كـدامـيـك بـرتـرى دارد؟ فـرمـود: نـمـاز، رسول خدا صلى الله عليه و آله فرموده: نماز ستون دين شماست... ادامه سخن روز عجز معاویه و پاسخ امام حسن (ع) به سؤالات «ابوالأصفر» پادشاه روم عجز معاویه و پاسخ امام حسن (ع) به سؤالات «ابوالأصفر» پادشاه روم از امام باقر ـ عليه‌السّلام ـ منقول است كه: «ابوالأصفر»پادشاه روم نامه‌اي به معاويه(عليه الهاوية) نوشت و مسائلي را از او سوال كرد و در آخر نامه نوشت: «اگر تو واقعاً سزاوار خلافت هستي و خود را جانشين پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ مي‌داني، جواب اين مسائل را براي ما بنويس.» پس از آنكه نامه به دست معاويه رسيد، هر چه دربارة سؤالها دقت كرد خود را در جواب دادن عاجز ديد و لذا طبق معمول يكي از شاميان رانزد علي ـ عليه‌السّلام ـ فرستاد تا بطور محرمانه، از ناحية حضرت ـ عليه‌السّلام ـ به جواب مسائل مطلع شود، آنگاه بنام خود همان جواب‌هارا براي پادشاه روم بفرستد. مرد شامي به حضور علي ـ عليه‌السّلام ـ آمد و سؤالهاي خود رامطرح كرد. حضرت ـ عليه‌السّلام ـ فرمودند: «از فرزندان من از«حسن» يا«حسين» يا«محمد حنفيّه» از هر كدام كه مي خواهي سؤالات را بپرس.»... ادامه سخن روز انقلاب اسلامی، حوزه علمیه، کاستی ها و توانایی ها انقلاب اسلامی، حوزه علمیه، کاستی ها و توانایی ها بسم اللَّه الرحمن الرحيم نكته اول اينكه انقلاب اسلامى ایران، آغاز يك تحول بزرگ جهانى بود كه باعث شد حضور دين در صحنه‏هاى مختلف زندگى اجتماعى، مطرح بشود و از زمان انقلاب اسلامى تا الان كه نزديك سه دهه مى‏گذرد، نه تنها اين حضور كاهش پيدا نكرده، بلكه روز به روز افزايش و گسترش نیز پيدا كرده است. افزايش و گسترش حضور دين در صحنه‏ هاى مختلف اجتماعى، وظايف و مسئوليت‏هاى سنگين‏ترى را متوجه روحانيت كرده است، در حوزه‏ى نظرى، مسئوليت تبیين ديدگاه‏هاى دين در زمينه‏هاى مختلف اجتماعى و سياسى، اقتصادى و فرهنگى مطرح شده است و هم اکنون پس از گذشت سه دهه، همچنان یک خلأ جدى در زمينه‏هاى نظرى براى پاسخگويى به نيازهایى که در اين حوزه‏ها وجود دارد به شدت احساس می شود... ادامه سخن روز بخش هايي از بيانات مقام معظم رهبري، پيرامون نقش و ثمرات وجود حضرت امام خميني "رضوان الله علیه" بخش هايي از بيانات مقام معظم رهبري، پيرامون نقش و ثمرات وجود حضرت امام خميني "رضوان الله علیه" امام بزرگوار ما، كارهاي بزرگ و متناسب با بزرگي خود، انجام داد و من امروز بعضي از آن ها را به ياد شما مي آورم. يقيناً اگر تحليل گرها و متفكران، كارهاي بزرگ امام را فهرست كنند؛ چند برابر آن چيزي خواهد شد كه من امروز آن ها را بر مي شمارم: - اولين كار بزرگ، احياي اسلام بود. دويست سال است كه دستگاه هاي استعماري سعي كردند تا اسلام به دست فراموشي سپرده شود. يكي از نخست وزير هاي انگليس در جمع سياستمداران استعماري دنيا اعلام كرده بود كه ما بايد اسلام را در كشورهاي اسلامي منزوي كنيم! قبل و بعد از آن نيز پول هاي گزافي خرج شد تا اسلام در درجه اول از صحنه زندگي، و در درجه ي دوم از ذهن و عمل فردي انسان ها خارج شود: چون مي دانستند اين دين، بزرگترين مانع در راه چپاول قدرت هاي بزرگ و استكباري است. امام ما اسلام را دوباره زنده كرد و به ذهن و عمل انسان ها و صحنه سياسي جهان برگرداند... ادامه سخن روز مجالس امام حسین (ع)، عامل مهمی در حفظ مفاهیم و اصول مکتب اهل بیت (ع) مجالس امام حسین (ع)، عامل مهمی در حفظ مفاهیم و اصول مکتب اهل بیت (ع) سؤال: به نظر شما این مجالس عزاداری باید چگونه باشد که در ضمن عزاداری، مسئولیت های یک انسان مومن را نیز نسبت به مسائل امروز بازگو بکند؟ استاد هادوی تهرانی: مجالس امام حسین (ع) در طول تاریخ مکتب اهل بیت (ع)، بعنوان عاملی بوده که توانسته است، مفاهیم این مکتب را حفظ کند و در صورتی ما از این مجالس استفاده بهینه را خواهیم برد که بتوانیم شور و عشق را با دانش و خرد همراه کنیم. یعنی در این مجالس، در عین پرداختن به جنبه های عاطفی، احساسی و جنبه های حماسی عاشورا، به معارف تعالی بخش مکتب اهل بیت (ع) نیز پرداخته شود مباحثی چون اصول مکتب، اصل امامت و ولایت و ... ادامه سخن روز فعاليت‌هاي ديني و فرهنگي امام سجاد (عليه السّلام) عنوان: فعاليت‌هاي ديني و فرهنگي امام سجاد (عليه السّلام) امام سجاد ـ عليه السّلام ـ چهارمين پيشواي معصوم شيعيان، در عصر امامت خود هم چون ساير معصومين، ‌در راستاي امر امامت، پيشوايي و هدايت جامعه، در شرايط خاص اجتماعي زمان خود بودند كه در حقيقت، يك بحران و جريان عقيدتي و فكري بزرگي كه زاييدة عوامل متعددي بودند، كه مي‌توان به مهم‌ترين اين عوامل اشاره نمود: 1. فاصله گرفتن جامعه از مكتب اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ و محدوديتهاي سياسي و محدوديتهاي سياسي براي امامان ـ عليهم السّلام ـ از طريق منع نقل ونوشتن حديث، مگر احاديث خاصي كه خلفاي قبل اجازه داده بودند. 2. توطئه دستگاه جبار اموي در جهت دامن زدن به اختلافات فكري و مشغول كردن مردم به مسايل غير مهم و بهره‌برداري سياسي از آن، كه در نتيجه فرصت تبيين و تحقيق در اين مسايل از دست مي‌رفت... ادامه سخن روز نهضت حسینی، انقلاب خمینی نهضت حسینی، انقلاب خمینی پشتوانه پیروزی نهضت ما، توجه به قیام امام حسین(ع) بود درمورد مسئلــه محــرم و عــاشــورا بـاید بگویم که روح نهضت ما و جهت گیری کلی و پشتوانه پیـــروزی آن همین تــوجه به حضرت ابی عبـدالله (ع) و مسائـــل مربــوط بــه عــاشـورا بـــود. شایــد بــرای بعضی هــا این مسئله به قــدری ثقـیل به نظر برسد، لیکن واقعیت همین است. هیـچ فکــری حتی اگـــــر ایمـــان عمیقی هـــم همــراه آن بـــاشد، نمی توانست توده های عظیم میلیونی مــــردم رد آن چنـان حـــرکت بدهد کـــه در آن چنان حرکت بدهد که در راه انجام آن چه احساس تکلیف می کردند، در انــواع فــداکـــاری ذره ای تردیــد نداشته باشد... ادامه سخن روز ترویج اختلاف و تفرقه افکنی از بزرگترین منکرهای زمان ترویج اختلاف و تفرقه افکنی از بزرگترین منکرهای زمان سؤال: آیا می توان گفت که تفرقه از بزرگترین منکرهای زمان حاضر است یا نه؟ استاد هادوی تهرانی: اولاً تفرقه را باید تعریف کرد که مقصود از تفرقه چیست؟ یک مساله ای هست که در اسلام مطرح بوده است، با عنوان «شق اصابة المسلمین»؛ یعنی ایجاد تفرقه در بین صفوف مسلمانان، که منجر به تضعیف جانب اسلام بشود، این قطعاً جایز نیست اما معنایش این نیست، که ما با هر گونه دیدگاه انتقادی مقابله کنیم و اسمش را بگذاریم مبارزه با تفرقه در جامعه و باعث شویم که یک دیدگاه که معصوم نبوده و ممکن است خطا هم بکند، بدون تحمل انتقادات دلسوزانه دیگران و به اسم اینکه موجب تفرقه می شود بخواهد بر نظر خودش نیز اصرار بورزد... ادامه سخن روز وضعیت امر به معروف و نهی از منکر در جامعه و بررسی نقاط مثبت و منفی آن وضعیت امر به معروف و نهی از منکر در جامعه و بررسی نقاط مثبت و منفی آن سؤال: پس به نظر شما احزاب و نهادهای مدنی می توانند بالقوه همچنین کارکردی داشته باشند، و خودشان امر به معروف و نهی از منکر کنند؟ بعلاوه بفرمایید وضعیت امر به معروف و نهی از منکر را هم اکنون در جامعه "چه در سطح شهری و چه در سطح اجتماعی" چگونه پیش بینی و ارزیابی می کنید و حال اگر مثبت است چه عواملی باعث شده است که ما به این سمت و سو برویم که هم نقاط قوت و هم نقاط منفی را بشناسیم و اگر منفی است چرا به این وضع افتاده است؟ ادامه سخن روز مسئولیت های حکومت اسلامی، افراد جامعه و احزاب و نهادهای مدنی در امر به معروف و نهی از منکر مسئولیت های حکومت اسلامی، افراد جامعه و احزاب و نهادهای مدنی در امر به معروف و نهی از منکر سؤال: راجع به تشکیل حکومت اسلامی بیشتر توضیح بدهید بفرمایید که تشکیل حکومت اسلامی و بحث امر به معروف و از این قبیل و مسئولیتی که به تبع آن بر عهده ی افراد حمل می شود چه جوری صورت می گیرد؟ استاد هادوی تهرانی: حکومت اسلامی که در سوال اول هم عرض کردم، در واقع، وظیفه اش توسعه ی التزام به احکام اسلامی در جامعه است. بنابراین کارکرد اصلی حکومت اسلامی به یک معنایی امر به معروف و نهی از منکر است وظیفه حکومت اسلامی این است که مردم را دعوت کند و امر کند به انجام واجبات و نهی کند از ارتکاب محرمات... ادامه سخن روز عاشورا، احیاء فرهنگ شهادت طلبى عاشورا، احیاء فرهنگ شهادت طلبى در شرايطى كه انسانها اغلب براى زنده ماندنِ بيشتر تلاش مى كنند، كسانى هم هستند كه به خاطر درك متعالى ترى از فلسفه حيات ومقام والايى كه شهيدان راه خدا دارند، حاضرند جان خود را فدا كنند واز شهادت در راه مكتب ودين خود استقبال كنند. به چنين روحيه اى كه همراه با رهايى از تـعـلّقـات دنيوى است، (شهادت طلبى)گفته مى شود. مرگ در راه خدا، معامله اى پرسود با آفريدگار است، يعنى جان فداكردن وبه بهشت جاويد رسيدن. اسلام با مسلّح كردن پيروان با ايمان خويش به ديدگاه (اِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ)، آنان را چنان بار مـى آورد كـه در مـيـدانـهـاى جـنـگ نـيز، چه بكشند وچه كشته شوند، پيروزند وبه نيكويى دست يـافـتـه انـد. اوليـاء ديـن وپـيـروان خـالص آنـان ايـن روحـيـّه را داشـتـنـد، از ايـن رو از بذل جان در راه اسلام مضايقه نمى كردند... ادامه سخن روز رویکرد صحیح نسبت به امر به معروف و نهی از منکر و مرجع تشخیص آن رویکرد صحیح نسبت به امر به معروف و نهی از منکر و مرجع تشخیص آن سؤال: به نظر شما جامعه دینی ما هم اکنون در بحث امر به معروف و نهی از منکر بدلیل توجه بیشتر به مسائل غیر مهم، آیا کمتر به مسائل اساسی توجه نمی کند؟ ادامه سخن روز فلسفه امر به معروف و نهی از منکر و اهمیت آن فلسفه امر به معروف و نهی از منکر و اهمیت آن سؤال: در خصوص فلسفه ی امر به معروف و نهی از منکر و اهمیت آن توضیحاتی بفرمایید ممنون می شوم... ادامه سخن روز حکومت اسلامی، بزرگترین مصداق امر بمعروف و نهی از منکر حکومت اسلامی، بزرگترین مصداق امر بمعروف و نهی از منکر سؤال: عرضم به حضورتان که موضوع امروز مصادیق بحث امر به معروف است. آنچه که شما بعنوان مصادیق امر به معروف می دانید از قبیل؛ نماز، حجاب، و غیرو... گستردگی ندارد و در ابعاد مختلف هم متاسفانه مصادیقش به طور کامل تعریف نشده است آن مقدار هم که تعریف شده خیلی مجهول است. اولاً مصادیقش فلسفی است. دوماً مصادیق آن در بعد اجتماعی و نظایر آن مخصوصاً که الان بحث انتخابات مجلس را داریم و مصادیق اخلاقی نیز اینجا مطرح می شود بفرمایید با این تفصیل، آیا رعایت آن واجب است یا خیر؟ اخیراً در صحبت هایی که حضرت آیت الله خامنه ای در یزد داشتند فرموده بودند که یکی از بزرگترین مصادیق امر به معروف و نهی از منکر تشکیل حکومت اسلامی است و در این خصوص هم صحبتی بفرمایید؟ و نیز در باره ی بحث چگونگی امر به معروف در بین مردم؟ فرض کنید که این صحبت آقا را بپذیریم که یکی از بزرگترین مصادیق امر به معروف و نهی از منکر تشکیل حکومت اسلامی است آیا همان 5 یا 6 شرطی که در امر به معروف مطرح می شود، اینجا همان کاربرد دارد یا نه؟ ادامه سخن روز چگونگی ایجاد خط مشترک، بین سبک های مداحی چگونگی ایجاد خط مشترک، بین سبک های مداحی سؤال: اخیراً روی دو مبحث خیلی تاکید شده است یکی اینکه یکنوع سبک مداحی در عزاداری ها در این سال های اخیر بیشتر باب شده، که آن سبک سنتی مجالس را که بر محور سخنرانی ها، بیان مطالب و مفاهیم ارزشی و با تأکید شعور بخشی بوده، به مداحی های طولانی مدت با تأکید بر شور بیشتر، تبدیل کرده است که البته بیشتر مورد پسند جوانان است. خیلی ها تأکید می کنند که شکل سنتی آن موقع، معنویت خاصی داشته که با رواج این سبک های جدید از بین می رود. چگونه می شود بین این دو سبک، یک خط مشترکی را ایجاد کرد که هم مورد پسند جوانان باشد و هم از آن مفاهیم ارزشی و سنتی که وجود داشته است دور نشویم؟ ادامه سخن روز شیوه های صحیح برگزاری مجالس عزاداری شیوه های صحیح برگزاری مجالس عزاداری سؤال: خدمت شما عرض کنم که چون شماره بعدی نشریه، روز چهارشنبه منتشر می شود و مصادف با شب اول محرم الحرام است و در این روزها بحث تقویت امور فرهنگی هیئات مذهبی، خیلی مطرح شده است و حتی حضرت آیة الله مکارم شیرازی در دیداری که با ذاکرین اهل بیت (ع) داشت، به مواردی از قبیل نوع برگزاری مراسم و چگونگی آنها اشاره کردند. مزاحمتان شدم تا ارزیابی تان را از این موارد بدانم؟ ادامه سخن روز اهداف نهضت عاشورا اهداف نهضت عاشورا مـقـصود از (اهداف) امام حسين (ع) در حادثه كربلا، چيزهايى است كه آن حضرت براى دست يافتن به آنها يا تحقق آنها ـ هر چند در زمانهاى بعد ـ دست به آن قيام زد و در اين راه ، شهيد شد. فهرستى از اين اهداف مقدس به اين صورت است: 1 ـ زنده كردن اسلام 2 ـ آگاه ساختن مسلمانان و افشاى ماهيت واقعى امويان 3 ـ احياى سنت نبوى و سيره علوى 4 ـ اصلاح جامعه و به حركت در آوردن امت 5 ـ از بين بردن سلطه استبدادى بنى اميه بر جهان اسلام 6 ـ آزاد سازى اراده ملت از محكوميت سلطه و زور 7 ـ حاكم ساختن حق و نيرو بخشيدن به حق پرستان 8 ـ تاءمين قسط و عدل اجتماعى و اجراى قانون شرع 9 ـ از بين بردن بدعتها و كجرويها 10 ـ تاءسيس يك مكتب عالى تربيتى و شخصيت بخشيدن به جامعه ادامه سخن روز شرایط و خصوصیات جانشین پیامبر (ص) شرایط و خصوصیات جانشین پیامبر (ص) در ايـن كـه پـس از پـيـامبر(ص) فردى بايد اداره امور مسلمانان را در دست گيرد، در حفظ دين و شـريـعـت بـكـوشـد و از نـابـسـامـانـى جـامعه و تفرقّه امّت اسلامى جلوگيرى كند، بين شيعه و اهـل سـنـت تـوافـق نـظر وجود دارد. ولى سخن در اين است كه جانشين پيامبر(ص) بايد داراى چه شرايط و خصوصياتى باشد و چه كسى مى بايست او را بدين مقام منصوب كند؟ اهـل سـنـّت مـعـتقدند هر مسلمانى كه مردم او را به عنوان خليفه انتخاب كنند، حاكم مسلمانان و واجب الاتـّبـاع است. افزون بر اين گروهى از آنان عقيده دارند حتى اگر كسى از راه قهر و غلبه، يـعـنـى بـه زور اسـلحـه و قـدرت نـظـامـى هـم مـنـصـب خـلافـت را اشغال كرده، هر چند كه فاسق و جاهل باشد او خليفه واجب الاطاعه مسلمانان است.1 ادامه سخن روز خطبه ی غدیر خطبه ی غدیر حمد و ثناي اللهي حمد و سپاس خدايی را كه در يگانگي خود بلند مرتبه، و در تنهايي و فرد بودنش نزديك است. در قدرت و سلطه خود با جلالت و در اركان خود عظيم است. علم او به همه چيز احاطه دارد در حالي كه در جاي خود است، و همه مخلوقات با قدرت و برهان خود تحت سيطره دارد. هميشه مورد سپاس بوده و همچنان مورد ستايش خواهد بود. صاحب عظمتي كه از بين رفتني نيست. ابتدا كننده و بازگرداننده اوست و هر كاري به سوي او باز مي گردد. ادامه سخن روز اسرار وقوف در عرفات و فضیلت شب و روز عرفه اسرار وقوف در عرفات و فضیلت شب و روز عرفه اميرالمؤمنين امام علي‌(عليه السلام) درباره‌ي‌ راز وقوف در عرفات فرمود: عرفات خارج از مرز حرم است و مهمان خدا بايد بيرون دروازه، آنقدر تضرّع كند تا لايق ورود حرم شود.1 از اين‌رو شب و روز عرفه دعاهاي مخصوص دارد كه جزو فضايل برجسته و وظايف مهم روز عرفه است. بنابراين، خداوند اين گونه مهمانان خود را براي ورود در خانه‌اي كه انبيا‌(عليهم السلام) به طهارت آن قيام و اقدام كرده‌اند: "وعهدنا إلي إبراهيم وإسمـعيل أن طهّرا بيتي"2 تطهير و پاك مي‌كند؛ زيرا خداوند در خانه پاك، تنها مهمانان پاك را مي‌پذيرد. اسرار عرفات فراوان است، و برخي از آنها كه در حديث شبلي3 بدانها اشاره شده عبارت است از: ادامه سخن روز پیام حج ابراهیمی، وحدت و انسجام اسلامی پیام حج ابراهیمی، وحدت و انسجام اسلامی قرآن يكى از اصلى ترين عـوامـل سـعـادت و كـمـال هـر جـامـعـه اى را وحـدت و يـكـى از مـهـم تـريـن علل اضمحلال و سقوط آن را تفرقه مى داند. مقام معظم رهبری نیز در آغاز سال 1386 و در بخشی از پیام نوروزی فرمودند: مسأله‏ى مهم، مسأله‏ى اتحاد عمومى مردم است. دشمنان با تبليغات خود، با جنگ روانى خود، با تلاشهاى موذيانه‏ى گوناگون خود سعى مى‏كنند بين صفوف ملت ايران اختلاف بيندازند؛ به بهانه‏ى قوميت، به بهانه‏ى مذهب، به بهانه‏ى گرايشهاى صنفى، وحدت كلمه‏ى ملت را از بين ببرند؛ علاوه‏ى بر اين، در سطح دنياى اسلام هم يك تلاش وسيع عميقى از سوى دشمن محسوس است براى اينكه ميان ملت ايران و جوامع گوناگون مسلمان ديگر فاصله بيندازند؛ اختلاف مذهبى را بزرگ كنند؛ جنگ شيعه و سنى را در هر نقطه‏اى از دنيا كه ممكن باشد، به وجود بياورند و عظمت و ابهت ملت ايران را در ميان ملتهاى ديگر - كه روزبه‏روز بحمداللَّه تا امروز بيشتر شده - از بين ببرند. ادامه سخن روز امام جواد (ع) و شرایط امامت امام جواد (ع) و شرایط امامت امامت در بينش مكتب تشيع، در سه شرط اساسی خلاصه مي شود: 1. علم برتر ( افضل بودن از همه از نظر علمی ) 2. عصمت ( مصونيت از هر گونه خطا و لغزش ) 3. نصب از جانب خدا و پيامبر (ص). امام جواد (ع) همانند ائمه ديگر دارای اين شرايط بود هر چند كه سن حضرت (ع) به هشت سال نمی رسيد. در بينش توحيدی و مكتب تشيع سن، ملاك و معيار برای امامت نيست همانگونه كه ملاك و معيار براي پيامبری و نبوت به شمار نمی رود. ادامه سخن روز در حال و هوای فریضه ی حج در حال و هوای فریضه ی حج حج در کلام امام خمینی (ره): حـج يـكـى از پايه هاى استوارى است كه دين اسلام بر آن بنيان نهاده شده است. كنگره بزرگ حـج، افـزون بر جنبه هاى ژرف عبادى، از جنبه هاى سياسى و اجتماعى نيز برخوردار است. از جـمـله جـنـبـه هـاى سـيـاسى، مساءله مهم برائت از مشركان است كه احياگر حج ابراهيمى در قرن حـاضـر، حـضـرت امام خمينى (ره ) بر آن تاءكيد مى ورزيد و حج بى برائت را حج نمى دانست. نـقـش انـسـان سـاز حـج و ضـرورت آشـنـايـى بـا ابـعـاد گـونـه گـون آن، سـبـب شد تا هفته اول ذى قعده به عنوان هفته حج اعلام شود. ادامه سخن روز تأثیر ایمان به خدا تأثیر ایمان به خدا ايـمـان بـه خـداونـد مـتـعـال ، اثـر عـوامـل اضطراب آفرين را از ميان مى برد؛ زيرا اوّلاً، دين با دسـتـورهـاى اخـلاقى و تعاليم حياتبخش خود، آتش حرص و آز و جاه طلبى و ثروت اندوزى را، كه از عوامل اضطراب روحى انسانند، به گونه اى درست فرو مى نشاند و او را به عزّت نفس ، مناعت طبع و پرهيزكارى فرا مى خواند. ثـانـيـاً، ديـن در سـايـه اعتقاد به معاد و روز رستاخيز، رشته زندگى را به دوران پس از مرگ مـتـصل مى كند و مرگ را دروازه زندگانى جاويد مى داند و از اين گذر، به زندگى مادّى بشر، معنا و طراوت مى بخشد و بدين سان ، دومين عامل اضطراب و نگرانى را از ميان برمى دارد. ادامه سخن روز انتظار فرج انتظار فرج انتظار در درجه نخست ويژه حيات و زندگى است. ماهيت زندگى انسان با انتظار و اميد به آينده عجين شده است به گونه اى كه بدون انتظار زندگى مفهومى ندارد، و شور و نشاط لازم براى تداوم آن در كار نيست. حيات حاضر و كنونى ظرف پويايى، تلاش و حركت به سوى فردا و فرداها است. و اين چنين پويايى و حركتى بدون عنصر «انتظار» ممكن نيست، زيرا احتمال معقول بقا و پايدارى و اميد به تداوم حيات است كه به زندگى كنونى معنا و مفهوم مى بخشد، و پويايى و نيروى لازم براى ادامه آن را تاءمين مى كند. از اين روست كه ماهيت زندگى با انتظار پيوندى ناگسستنى دارد. پديده انتظار آثارى دارد و نخستين اثر و نمود آن اين است كه انسان را به حركت و گرايش به جهتهاى نامتناسب يا ناسازگار و متضاد با انتظار باز مى دارد. ادامه سخن روز بسيج، مدرسه عشق بسيج، مدرسه عشق پنجم آذر ماه سال روز تشكيل نهاد بسيج به فرمان حضرت امام خميني (ره) است و همين ايام بهانه اي شد تا بار ديگر نظري بيندازيم به نقش مسؤوليت هاي سنگين اين نهاد كه محدوده آن را همه كساني تشكيل مي دهند كه دل در گرو تحقق اهداف و آرمان هاي بلند امام راحل(ره) و عملي شدن شعارهاي نجات بخش انقلاب اسلامي دارند و در هر زمان با درك شرايط و موقعيت انقلاب و كشور از هيچ گونه خدمت و ياري رساني به نظام و كشور دريغ نمي ورزند. ادامه سخن روز قبله هشتم و هفته کرامت قبله هشتم و هفته کرامت نقش انگشتری عالم آل محمد، امام رووف، حضرت ثامن الحجج، علی بن موسی الرضا (ع) «ما شاء الله لا قوة الا بالله» و القاب آن حضرت: «رضا، صابر، رضی، وفی، فاضل و صدیق» می باشد که از میان لقب های فوق، «رضا» بیش از دیگر القابشان شهرت دارد. علت این که آن حضرت را «رضا» نامیده اند، این است که پسندیده خدا در آسمان و مورد خشنودی رسول خدا (ص) و ائمه اطهار (ع) در زمین بوده و همه از ایشان خشنود و راضی بودند. ادامه سخن روز فاطمه معصومه، موهبت الهی فاطمه معصومه، موهبت الهی بارگاه حضرت معصومه(س) تجليگاه حضرت زهرا(س) بر اساس روياى صادقه‏اى كه مرحوم آيت الله مرعشى نجفى(ره) ازپدر بزرگوارش مرحوم حاج سيدمحمود مرعشى (متوفاى 1338 ه’)نقل مى‏كردند، قبر شريف حضرت معصومه(س) جلوه‏گاه قبر گم شده‏مادر بزرگوارش حضرت صديقه طاهره سلام الله عليها مى‏باشد.آن مرحوم در صدد بود كه به هر وسيله‏اى كه ممكن باشد، محل دفن‏حضرت زهرا سلام الله عليها را به دست آورد، به اين منظور ختم مجربى را آغاز مى‏كند و چهل شب آن را ادامه مى‏دهد، تا درشب چهلم به خدمت‏حضرت باقر و يا حضرت صادق (عليهماالسلام) شرفياب مى‏شود، امام (ع) به ايشان مى‏فرمايد: «عليك بكريمة اهل البيت‏» «به دامن كريمه اهلبيت پناه‏ببريد.» عرض مى‏كند: بلى من هم اين ختم را براى اين منظور گرفته‏ام كه قبر شريف ‏بى‏بى را دقيقا بدانم و به زيارتش بروم. ادامه سخن روز عصر طلایی و حساس امام صادق (ع) عصر طلایی و حساس امام صادق (ع) عصر امام صادق (ع) در حقيقت عصر طلايى دانش و ترويج احكام و تربيت شاگردانى بود كه هر يك مشعل نورانى علم را به گوشه و كنار بردند و در (خودشناسى) و (خداشناسى) مانند استاد بزرگ و امام بزرگوار خود در هدايت مردم كوشيدند. در همين دوران درخشان - در برابر فلسفه يونان - كلام و حكمت اسلامى رشد كرد و فلاسفه و حكماى بزرگى در اسلام پرورش يافتند. ادامه سخن روز ولایت فقیه، تحلیل مفهومی ولایت فقیه، تحلیل مفهومی "ولايت" در زبان عربى از مادّه‏ى "وَلْى" گرفته شده كه اين مادّه، به اعتراف لغت شناسان بزرگ عرب، يگانه و داراى معناى واحدى است. معناى "وَلْى" نزديكى و قرب مى باشد.(1) در زبان عربى، براى كلمه‏ى "ولى" سه معناى :1. دوست، 2. دوست دار، 3. ياور، و براى لفظ "ولايت"، افزون بر آنها،(2) دو معناى: 1. سلطنت و چيرگى 2. رهبرى و حكومت ذكر شده است. (3) در زبان فارسى، براى لفظ "ولىّ" معانى متعدّدى از قبيل دوست، يار، صاحب، حافظ، آن كه از جانب كسى در كارى توليت دارد و براى "ولايت" معناى حكومت كردن، بيان شده است. (4) ادامه سخن روز آينده جهان از ديدگاه قرآن آينده جهان از ديدگاه قرآن قرآن كريم در موارد مختلفى با تعبيرهاى متفاوت به اين مساءله پرداخته و با قاطعيت و تـاءكـيـد اعـلام كرده كه جهان آينده ، جهان صالحان و پرهيزكاران خواهد بود و اراده خداوند بر پـيـروزى يـكـتـاپـرستان و بندگان شايسته اوست. به آيه شريفه زير توجه كنيد: ((وَعـَدَاللّهُ الَّذيـنَ امـَنـُوا مـِنـْكُمْ وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِى الاَْرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذيـنَ مـِنْ قـَبـْلِهـِمْ وَ لَُيمَكِّنَنَّ لَهُمْ دينَهُمُ الَّذىِ ارْتَضى لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ اءَمْناً يَعْبُدُونَنى لا يُشْرِكُونَ بى شَيْئاً...))، (نور (24) ، آيه 55؛ در ايـن زمـيـنـه می توانید به این آيات نيز رجوع كنيد: توبه (9)، آيه 33؛ فتح (48)، آيه 28؛ انبيا (21)، آيه 105؛ اعراف (7)، آيه 128؛ قصص (28)، آيه 5.) ادامه سخن روز عنوان: حقیقت انسان از دیدگاه اسلام عنوان: حقیقت انسان از دیدگاه اسلام يكى از چيزهايى كه به عنوان اعتقادات اسلامى مى‏توان معرفى كرد، تصويرى است كه اسلام از انسان عرضه مى‏كند، يعنى انسان‏شناسى اسلامى... از نگاه اسلام انسان ها، چه آحاد افراد انسان در يك زمان و چه در زمان هاى مختلف، با تمام تفاوتى كه در ظاهر از حيث فرهنگ، دانش، و آداب و رسوم دارند، از نوعى اشتراك و وحدت هويت با يكديگر برخوردارند. هويت واحد انسانى امرى است كه هم قرآن بر آن شهادت مى‏دهد، هم نگاه و بينش فلسفى آن را اقتضا مى‏كند و هم دانش هاى تجربى در ساحت علوم طبيعى و علوم انسانى چنين نگرشى دارند. ادامه سخن روز مديريت فقهی،‌ مديريت علمی عنوان: مدیریت فقهی، مدیریت علمی مقصود از مديريت فقهى سامان دادن مجموع حركت جامعه براساس معيارها و ضوابط فقه است، آن هم فقه به معناى وسيع كلمه! يعنى اگر بخواهيم مثلاً در ساحت اقتصاد، چه در ناحيه‏ى خرد و چه در ناحيه‏ى كلان، عملى انجام دهيم، بايد مجموعه‏ى طراحى ها و سياست هاى اقتصادى، با آنچه فقه ارائه مى‏كند سازگار باشد. به بيان خيلى ساده، ما براى برنامه‏ريزى به علوم مراجعه و از دستاوردهاى علوم استفاده مى‏كنيم، اما دستاوردهاى علم را با ارزش ها، ملاكات، احكام، و معيارهايى كه فقه ارائه كرده است، مى‏سنجيم. از بين راه حل هاى علمى، آن راه حلى را كه با ارزش هاى فقهى سازگار باشد انتخاب مى‏كنيم. پس مديريت فقهى يعنى مديريت جامعه در جهت آرمان‏هاى اسلامى. ادامه سخن روز جایگاه اعتقادات و تأثیر آن در جامعه ی انسانی جایگاه اعتقادات و تأثیر آن در جامعه ی انسانی البته عقايد دو بخش دارد: يك بخش اصول عقايد و بخش ديگر فروع عقايد است. اما اگر به مجموعه‏ى عقايد، «اصول دين» يعنى ريشه‏هاى دين گفته اند، از اين روست كه دين از اينجا سيراب مى‏شود. اگر كسى اعتقادات درستى نداشته باشد درواقع دينش ريشه‏ى مستحكمى ندارد و كسى كه دينش ريشه مستحكمى نداشت، ممكن است به هر نسيمى دين خود را از دست بدهد. نهال دين او آنچنان پايگاهى در قلبش ندارد كه بتواند او را در تندبادها حفظ كند. ادامه سخن روز اصول معارف دینی اصول معارف دینی در يك طبقه‏بندى ساده معارف دينى را به سه قسم تقسيم مى كنند: عقايد، احكام و اخلاق. اين يك طبقه‏بندى سنتى است. در اين طبقه‏بندى سنتى مقصود از عقايد مجموعه باورهايى است كه دين در زمينه‏هاى مختلف براى بشر به ارمغان آورده و بشر را دعوت به آن كرده است چه در ناحيه توحيد و صفات ربوبى چه در ناحيه معاد و ويژگى هاى آن و چه در ناحيه آغاز و انجام بشر و غيره. ادامه سخن روز وداع با رمضان وداع با رمضان اگرچه رحمت الهی در تمام سال بر بندگان جاری و ساری است، اما ماه رمضان، ماه دلدادگی و ماه میهمانی بندگان بر سرخوان پر خیر و برکت کریم بنده نواز، حال و هوایی متفاوت دارد. ماهی که برای رحمت و زیبایی هایش «لیس له نظیر و لاشبیه»، این بار هم پر سرعت و شتابان به پایان رسید. آری حسرت و افسوس از دست دادن لحظه لحظه ی نورانی این ماه الهی، بسی سنگین و رنج آور است. ادامه سخن روز امام خمینی (ره)‌ و ماه ضيافت امام خمینی (ره)‌ و ماه ضيافت قلب انسان مانند آینه، صاف و روشن است و بر اثر توجه فوق العاده به دنیا و کثرت معاصی کدر می شود ولی اگر انسان لااقل، صوم را برای حق تعالی خالص و بی ریا انجام دهد (نمی گویم عبادات دیگر خالص نباشد، همه ی عبادات لازم است خالص و بی ریا انجام گیرد) این عبادات را که اعراض از شهوات، اجتناب از لذات و انقطاع از غیر خدا است، در این یک ماه به خوبی انجام دهد شاید تفضل الهی شامل حال شده آینه قلبش از سیاهی و کدورت زدوده گردد و امید است که او را از عالم طبیعت و لذات دنیوی منحرف و منصرف سازد و آنگاه که می خواهد وارد شب قدر شود نورانیت هایی که در آن شب برای اولیا و مؤمنین حاصل می شود به دست آورد. ادامه سخن روز فضیلت سحر و قدر شناسی لحظات فضیلت سحر و قدر شناسی لحظات در طول شبانه روز، هیچ ساعتی از نظر ارزش، همتای سحر نیست. خداوند تعالی تمام برکات خود را هنگام سحر بر بشریت ارزانی داشته. امام باقر (ع) می فرماید: از سحر تا طلوع آفتاب، درهای آسمان باز و رزق ها در این ساعت تقسیم می گردد و حاجت های بسیار بزرگ، در این ساعت روا می شود. (کافی، ج 2، ص 47). ادامه سخن روز امضاء امور و مقدرات به دست حضرت صاحب الامر (عج) امضاء امور و مقدرات به دست حضرت صاحب الامر (عج) امام صادق (ع) فرمود: مقدرات امور (از مرگ و زندگی، رزق و روزی، حج و زیارت، اجل ها، بلایا و منایا، امراض و اعراض و نظائر آن) در شب نوزدهم صورت می پذیرد. در شب بیست و یکم قطعی می گردد، (اما امکان بدا و تغییر وجود دارد) و سپس در شب بیست و سوم، امضاء شده و قطعی می گردد. (تفسیر برهان، ج 4، ص 487). ادامه سخن روز روزه در حدیث معراج روزه در حدیث معراج حماد بن عثمان می گوید: امام صادق (ع) از پدرانش (ع) و آنان از رسول خدا (ص) نقل کردند که فرمود: وقتی (شب معراج) به آسمان ها برده شدم، وارد بهشت شدم، آنجا قصری دیدم از یاقوت سرخ که از روشنی و درخشندگی، درون آن از بیرون پیدا بود. در آن قصر، دو قبه از در و زبرجد خودنمایی می کرد! گفتم: ای جبرئیل! این دو قصر از آن کیست؟ گفت: اینها برای کسانی است که (چهار خصلت را دارا باشند) کلام پاک بگویند، بر روزه مداومت داشته باشند، (دائماً روزه باشند) طعام بدهند و شب زنده دار باشند، در حالی که مردم خوابند. ادامه سخن روز دنیا و آخرت... دنیا و آخرت... دين آمده تا سعادت آن سوى مرزهاى ماده و حيات اخروى ما را تأمين كند؛ اما از اين سخن بجا و درست، تفسير نادرستى عرضه مى گردد و نتيجه گرفته مى‏شود كه پس دين براى دنيا نيست، دين نيامده دنياى ما را آباد و زندگى ما را اصلاح كند.(ر.ك: مهدى بازرگان، آخرت و خدا هدف بعثت انبيا، كيان، شماره 28، ص 62 - 46.) ادامه سخن روز ماه دلدادگی و توصیه های آسمانی ماه دلدادگی و توصیه های آسمانی شيخ صدوق به سند معتبر روايت كرده است از حضرت امام رضا (ع)، از پدران گرام خود تا امام علي (ع) كه فرمودند: روزي حضرت رسول خدا (ص) خطبه خواند براي ما و فرمود: اي مردم به درستي كه رو كرده است به شما ماه خدا با بركت و رحمت و آمرزش، ماهي است كه نزد خدا بهترين شبهاست و ساعتهايش بهترين ساعتهاست و آن ماهي است كه خوانده اند شما را در آن به سوي ضيافت خدا و در آن از اهل كرامت خدا شده ايد، نفسهاي شما در آن ثواب تسبيح دارند و خوابتان ثواب عبادت دارد و عملهاي شما در آن مقبول و دعاهاي شما در آن مستجاب اند. پس سؤال كنيد از پروردگار خود به نيتهاي درست و دلهاي پاكيزه از گناهان و صفات ذميمه (نكوهيده) كه توفيق دهد شما را براي روزه داشتن و تلاوت كردن قرآن در آن. ادامه سخن روز قرآن و احادیث قرآن و احادیث قرآن خصلت هایی دارد که مجموعه ی این ویژگی ها در هیچ کلام بشری یافت نمی شود. به این دلیل به اعتقاد جمیع فرق مسلمین، قرآن با همین الفاظ و عبارات بر حضرت نازل شده و این گونه نبوده است که حضرت، مطالب و مفاهیمی را ادراک و بعد به زبان و با عبارات خود آن مطالب را بیان کرده باشند. ادامه سخن روز عوامل مصونیت اسلام از تحریف عوامل مصونیت اسلام از تحریف برای این که اسلام مصون از تحریف بماند دو عامل و دو عنصر در اسلام دست به دست هم دادند، عنصر اول این که منبع اصلی دین ما، یعنی قرآن، مصون و محفوظ از تحریف است و مطلب دوم این که شیوه ای برای بهره برداری از منابع اسلامی توسط خود حضرت رسول (ص) و امامان معصوم (ع) پایه گذاری شده که این شیوه امکان فهم صحیح از آموزه های دینی را در پرتو منابع اسلامی فراهم می کند. ادامه سخن روز دين خاتم دین اسلام خود را به عنوان دین خاتم معرفی کرد. خداوند تبارک و تعالی در سوره احزاب فرمود: «ماکان محمد (ص) ابا احد من رجالکم و لکن رسول الله و خاتم النبیین» (احزاب، 40)؛ پیامبر پدر هیچ یک از مردان شما نیست، بلکه رسول خدا و خاتم پیامبران الهی است. روایات فراوانی داریم که پیامبر اکرم (ص) خود را به عنوان آخرین پیامبر معرفی می کند. در احادیث بسیاری آمده است که حضرت به علی علیه السلام فرمودند:«انت منی بمنزلة هارون من موسی الا انه لا نبی بعدی» (مجلسی، بحارالانوار، ج 8، ص1، باب 18، روایت1). ادامه سخن روز حوزه سنتی – حوزه مدرن حوزه سنتی – حوزه مدرن بسم الله الرحمن الرحیم. پیشاپیش میلاد با سعادت فاطمه زهرا (س) را خدمت اساتید بزرگوار تبریک عرض می کنم. همینطور میلاد حضرت امام (قدس سره) که در دوران معاصر احیای گر سنت فاطمی و علوی در هزاره پانزدهم هجرت نبوی بودند. در فرصت ده دقیقه ای که در اختیار دارم مطلبی را می خواهم خدمت شما عرض کنم که به دلیل طولانی بودن، فقط به فهرست آن اکتفا می کنم. امیدوارم همین فهرست در حد خود بتواند گویای مطالب باشد. ادامه سخن روز معماری دل «تو را سفارش مى‏كنم كه با ياد او قلبت را آباد كنى» (نهج البلاغه، نامه 31) حقيقت ذكر، زمزمه‏ى عاشقى است، حقيقت ذكر، ياد معشوق است، حقيقت ذكر، از خدا و معبود غافل نشدن است. ذكر يعنى هميشه توجه داشته باشيم در تيررس نگاه محبوب و معبودمان هستيم. توجه داشته باشيم كه او به همه‏ى رفتار ما بيناست، لحظه‏اى از ما غفلت ندارد، خستگى و خواب ندارد، (لا تأخذه سنة و لا نوم... . بقره، 255) به امور و كردار ما آشناست و... اگر اين حال در عاشق ايجاد شد و هميشه خود را در مقابل نگاه نگران معشوق يافت آنگاه رفتار و كردارش به گونه‏اى ديگر مى‏شود كه نشان از خشوع قلبش دارد، نشان از آبادانى و عمارت دلش دارد و نشان از آرامش دل با ياد خدا دارد. (الا بذكر اللَّه تطمئن القلوب. رعد،28) برگرفته از کتاب با جوان تا آسمان استاد مهدی هادوی تهرانی ادامه سخن روز «احى قلبك بالموعظة؛ دلت را با پند زنده نما» «احى قلبك بالموعظة؛ دلت را با پند زنده نما» قلب انسان مى‏ميرد، دل انسان سنگ مى‏شود، هر چند صاحبش زنده باشد، نفس بكشد، بخورد، بخوابد، راه برود. اما دلش مرده است. آنچه دل را نيز حيات مى‏دهد و زنده نگه مى‏دارد، موعظه است، پند و اندرز پياپى است. قرآن خود را موعظه و پند و اندرز معرفى مى‏كند. قرآن ‏زيباترين موعظه است، قرآن والاترين و بلندترين اندرزهاست، انس با قرآن، توجه به قرآن و خواندن آياتى از آن - بخصوص اگر با تفكر همراه باشد - زنگار از دل مى‏زدايد و آثارى شگرف از طراوت و زندگى برجاى مى‏گذارد. ادامه سخن روز فرازهايی از پيام های امام خمينی (ره) به مناسبت شهادت استاد مطهری «مطهری» که در طهارت روح و قوت ایمان و قدرت بیان کم نظیر بود، رفت و به ملأ اعلی پیوست، لکن بدخواهان بدانند که با رفتن او شخصیت اسلامی و علمی و فلسفی اش نمی رود. او با قلمی روان و فکری توانا در تحلیل مسائل اسلامی و توضیح حقایق فلسفی با زبان مردم و بی قلق و اضطراب به تعلیم و تربیت جامعه پرداخت. آثار قلم و زبان او بی استثنا آموزنده و روانبخش است و مواعظ و نصایح او که از قلبی سرشار از ایمان و عقیدت نشأت می گرفت، برای عارف و عامی سودمند و فرح زاست. ادامه سخن روز ضوابط شرعي اشتغال بانوان ضوابط شرعي اشتغال بانوان: اشاره: اشتغال بانوان را بايد به عنوان يك پديده مهم اجتماعي از زواياي چندي بررسي نمود. آنچه در اين مقاله پي گيري شده است، بررسي آن از نقطه نظر شرعي، هم از نظر چارچوبهاي كلي و هم آنگاه كه در چارچوب روابط همسري و حقوق زن و شوهر قرار مي گيرد، مي باشد. طبيعي است پرونده چنين مباحثي همواره گشوده باشد و آنچه در اين مقاله آمده است نيز تلاشي در همين راستا است كه از يك سو، ديدگاه محقق محترم را بازگو مي كند و از ديگر سو كمك به علاقه منداني است كه مي خواهند در اين زمينه ها تحقيق كنند هر چند نشان دهنده نقطه نظرهاي خود مجله نباشد. ادامه سخن روز سیاست خمینی سیاست حسینی حرف آخر كربلا اقيانوس حضور است، و عاشورا آئينه حيرت، و امام حسين عليه السلام يگانه‏اى است كه دريا دريا به آب، نعمتِ وجود را هديه كرد. وقتى قصد گفتن از او را دارى، زبانِ آغاز در فرجامِ ناتوانى و عجز زمينگر مى‏شود و غرق در سرودن: بحريست بحر عشق كه هيچش كناره نيست آنجا جز آن كه سر بسپارند چاره نيست و امام خمينى (ره) نگاه با عظمتى‏ست كه به وسعتِ كربلا انديشيد و به صلابتِ عاشورا قيام كرد؛ مردى كه دركسوت يك انسان عادى، - آسمان بدست - به حريم آيينه‏ها پيوست و با اراده‏ى بودن، دل به آئين شدن سپرد. فكر مى‏كرديم كه پاى اراده‏ى ما به سرزمين مقدس عصمت نخواهد رسيد، و طراوت سدرة المنتهى× را به دل نخواهيم يافت و بيت معمور× را در هست ما رقم نزده‏اند و خيال آن خواب و تصوّرش نقش برآب مى‏نمود. ادامه سخن روز با جوان تا بهار [ جوان و جستجو گرى۲] «پسرك جوانم! بدان آنچه در بين سفارشات خود، بيش از همه به آن علاقه دارم و بر آن تأكيد مى‏كنم، سه چيز است: تقواى الهى، اكتفا بر وظايفى كه خدا برتو واجب كرده است و انتخاب مسيرى كه گذشتگان صالح خانواده‏ى تو برگزيده‏اند(4)». امام على فرزندش را به سه چيز سفارش مى‏كند و در ضمن اين سه، جستجوگرى جوان را روشن و شرايطش را بيان مى‏نمايد. ادامه سخن روز طلبگی، رشته تحصیلی یا شیوه زندگی بر خلاف تصور برخی که حوزه را یک رشته تحصیلی می دانند، طلبگی یک رشته تحصیلی نیست، یک زی و یک منش زندگی است؛ ممکن است ما همین علوم را در یک مرکز دانشگاهی بیاموزیم، مثلاً در دانشکده الهیات دانش های مشابه این رشته را تحصیل می کنیم، اما آنجا این یک رشته است در عرض رشته های دیگر، ولی به اعتقاد من در حوزه علمیه، طلبه بودن من یک منش زندگی است، یک زی خاص است. اگر بخواهیم مشابهی برای این زی بیاموزیم؛ یعنی بخواهیم طلبه را به گروه ها و اصناف انسانی ای که وجود دارند، تشبیه کنیم، به اعتقاد من طلبگی امتداد مسیر انبیا (ع) و شاگردی در مکتب آن بزرگواران است. در حقیقت طلبگی ادامه زی انبیا در حد توان یک انسان عادی با امکانات موجود است. ادامه سخن روز برگي از گلشن زندگي حضرت معصومه(س) حضرت فاطمه معصومه(ع) در روز اول ذيقعده سال 173 هجري قمري در مدينه منوره به دنيا آمد. پدر بزرگوارش امام هفتم شيعيان حضرت موسى بن جعفر (ع) و مادر مكرمه اش حضرت نجمه خاتون (س) است . آن بانو مادر امام هشتم نيز هست . لذا حضرت معصومه (س) با حضرت رضا (ع) از يك مادر هستند. آن بانوي بزرگ در همان سنين كودكى با شهادت پدر بزگوارش به دست هارون مواجه شد. لذا از آن پس تحت مراقبت و تربيت برادر بزرگوارش حضرت على بن موسى الرضا (ع) قرارگرفت. ادامه سخن روز گوشه‌اي از زندگاني امام عسگري(ع) امام عسكري(ع)، يازدهمين خورشيد آسمان ولايت و امامت بنابر قول مشهور در روز جمعه 8 ربيع الثاني سال 232 هجري قمري در مدينه به دنيا آمد. پدر بزرگوارش امام هادي (ع) و مادرش بانويي صالحه و عارفه به نام سوسن يا حديثه يا سليل بود. آن حضرت كه در روزگار اختناق خلفاي عباسي مي زيست، دوساله بود كه به همراه پدر بزرگوارش (به دستور متوكل) از مدينه به سامرا (سامره) (مركز حكومت عباسيان)‌ منتقل شد. در سن 22 سالگي به امامت رسيد و 6 سال زعامت و رهبري شيعيان را به عهده داشت و در مدت امامت خود سعي كرد كه به مسايل و مشكلات شيعيان رسيدگي كرده و پاسخگوي سوالات آنان باشد. ادامه سخن روز روز معلم - روز کارگر تعليم و تربيت يكي از شؤون الهي است كه خداوند بزرگ به عنوان نخستين آموزگار جهان خلقت اين مهم را به انجام رسانده است (علم الانسان ما لم يعلم) و براي تكميل و تداوم آن، پيامبران عظيم الشأن خود را ارسال داشته است تا وظيفه خطير تعليم و تزكيه بشريت را به سرانجام رساند (هو الذي بعث في ا لاميين رسولا منهم يتلوا عليهم آياته و يزكيهم و يعلمهم الكتاب و الحكمة) و به همين دليل «معلمي شغل انبياء است». ادامه سخن روز جستجوگرى جستجوگرى كه يكى از برجسته‏ترين ويژگى‏هاى جوان است به صورتى آشكار در نامه‏ى امام رخ مى‏نمايد، امام روح جستجوگر جوان را باور داشته و بر آن مهر تأييد مى‏زند. جوان در جستجوست، جستجوى حقيقت، جستجوى خويشتن خويش، جستجوى آينده، جستجوى بايدها و نبايدها جستجوى اينكه »خوب« چيست و چرا؟ »بد« چيست و چرا؟ درست كدام است و نادرست كدام؟، چه راهى را بايد انتخاب كرد و از چه راهى بايد اجتناب نمودووو.؟؟!! امام على همانند برخى از پدران، تجربه‏ى نسل گذشته را بى‏نياز كننده‏ى نسل جوان از جستجو، نمى‏بيند و هرگز تلاش جوان براى جستجو را انكار يا با آن مخالفت نمى‏نمايد، اما.... براى اين روح جستجوگر و پرسش‏خيز، شرايطى مطرح مى‏كند. ادامه سخن روز روزنه ای از زندگی رسول اکرم(ص) به مناسبت میلاد رسول گرامی اسلام(ص)، خلاصه آی از زندگی آن حضرت در پی می آید تا گامی در شناخت بیشتر آن حضرت باشد. رسول گرامی اسلام در 17 ربیع الاول به روایت شیعه و در 12 ربیع الاول به روایت اهل سنت و برخی از بزرگان شیعه (مانند مرحوم کلینی)، سال عام الفیل (53 سال قبل از هجرت) در شهر مکه به دنیا آمد. پدر بزرگوار آن حضرت عبد الله بن عبد المطلب است که در سن 25 سالگی و قبل از تولد پيامبر بزگوار، در مدينه از دنيا رفت. مادر بزرگوار آن حضرت «آمنه» دختر «وهب» بن عبد مناف است که در سن 30 سالگی در حالی که سن پيامبر بزگوار 6 سال و 3ماه بود به دیدار معبود شتافت. ادامه سخن روز دنبال معجزه نباشيم اغلب ما در انتظار وقوع معجزه‏اى هستيم كه تحولى در ما ايجاد كرده و همه‏ى مشكلات ما را حل كند. امر خارق‏العاده‏اى كه تغييرات اساسى در اركان زندگى به وجود آورده و موانع را كاملاً از ميان بردارد، معجزه‏اى كه معمولاً همه در زندگى خود در انتظار آنند. اما طلبه بايد بداند كه هيچ معجزه‏اى در كار نيست و خارج از چهار چوب سنت‏هايى كه خداوند بر اين عالم حاكم كرده، هيچ اتفاقى به وقوع نخواهد پيوست حتى انبيا نيز در بستر همين سنت‏ها تلاش كردند و به انجام وظيفه‏شان پرداختند. ما نيز به عنوان ادامه دهنده‏ى راه آنان، بايد بيش از همه و پيش از همه، تن به سنت‏هاى جارى الهى در زمين بدهيم. ادامه سخن روز راه و چاه کسی که نگران گمراهی خود نیست، آیا می تواند نگران گمراهی دیگران باشد؟! چنین کسی یا نمی داند که گمراه است. پس «راه» را از «گمراه» تمییز نمی دهد و فرق بین «راه» و «چاه» را نمی داند. او چگونه می تواند در جایی که کسی گمراه است، نگران وی باشد؟! یا برای گمراهی خود اهمیتی قایل نیست. پس به آثار گمراهی خود اعتنا ندارد و عاقبت آن را مهم نمی شمارد و از دوزخ اعمال خود غافل یا به آن کافر است. او چگونه نگران گمراهی دیگران و دل مشغول آثار گمراهی آنان می تواند باشد؟! ادامه سخن روز حوزه علميه: گذشته، حال و آينده در گذشته بين آموزش حوزوی و نيازهای علمی، عقيدتی و عملی طلاب حوزه های علميه هماهنگی بود. روش ها و محتوای آموزشی به گونه ای بود که دانش پژوهان حوزوی با همان روش ها و محتوا خود را در برابر مقتضيات زمان خويش آماده می ديدند. با اين وصف، آنها دل به تحصيلات خود می دادند و در مفيد بودن آن ترديد روا نمی داشتند. همين دلبستگی و دلدادگی باعث رونق آموزش ها می شد و حوزه ها در هر زمان افراد زبده ای را در زمينه های گوناگون تربيت می کردند. ادامه سخن روز يا علی علی ای همای رحمت ادامه سخن روز